Bayburt İlçesi Belediyesi
Government administration · Bayburt Municipality · 0 followers
Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.

Tarihçe

Doğu Karadeniz bölgesinde bulunan yerleşim, Bizans döneminde Haldia Theması sınırları içerisinde yer almış ve Bayburt kalesi I. Justinianus (527-565) devrinde tahkim edilmiştir. Bizans-Arap mücadelesi sonrasında Pakraduni Hanedanlığı topraklarına katıldı.
Bayburt ve yöresi Türkler'in Anadolu'da ilk yerleştikleri bölgelerdendir. 1054 yılında Tuğrul Bey komutasındaki Selçuklu akınlarına kalmış, ancak şehir merkezi ve kalesi doğrudan kuşatılamadı. 1072 yılında Saltuklu Beyliği tarafından ele geçirildi. Birinci Haçlı Seferi sırasında Bizans Valisi Theodoros Gavras tarafından ele geçirilse de 1098'de Danişmend Gazi'nin oğlu İsmail tarafından Danişmendliler Beyliği hakimiyetine alındı. Danişmendliler Beyliği'nin yıkılmasını müteakip yeniden Saltuklu Beyliği egemenliğine giren yerleşim 1202 yılında beyliğin yıkılmasıyla Anadolu Selçuklu Devleti hakimiyetine girdi. II. Süleyman Şah'ın kardeşi ve Erzurum Meliki olan Muğiseddin Tuğrulşah döneminde Bayburt kalesi önemli bir tamirattan geçirildi. 1202-1230 arasında Erzurum Meliki olan Muğiseddin Tuğrulşah ve oğullarının hakimiyetinde olan yerleşim 1230 yılında Sultan Alaaddin Keykubat tarafından tekrar Selçuklu denetimine alındı.
1243 Kösedağ Muharebesi sonrasında Moğol baskısını yaşasa da Selçuklu hakimiyetinde kalan yerleşim 1308 yılında Anadolu Selçuklu Devletinin yıkılmasıyla İlhanlı valilerinin egemenliği altına girdi. İlhanlılar devrinde Tebriz-Trabzon İpek Yolu üzerinde bulunması sayesinde ticari ve ekonomik yönden oldukça zenginleşti. Bu dönemde Ceneviz ve Venedik ticaret kervanlarının güzergahında bulunan yerleşim, ünlü seyyah Marco Polo tarafından da ziyaret edilmiştir. İlhanlı hükümdarı Ebu Said Bahadır Han'ın 1334 yılında ani ölümünden sonra yaşanan iç karışıklık esnasında İlhanlı komutanlarından Alaeddin Eretna tarafından yeni kurduğu Eretna Beyliği topraklarına katıldı. Erzincan beyliğiyle yaşanan mücadeleler neticesinde Erzincan Beyliği hakimiyetine giren yerleşim, Kadı Burhâneddin'in Erzincan Beyi Mutahharten üzerine 1395 yılında yaptığı sefer sırasında Akkoyunlu beylerinden Kutlu Bey oğlu Ahmed Bey'in yardımıyla ele geçirilmiş ve Kadı Burhâneddin tarafından da ikta olarak Ahmed Bey'e verilmiştir. Çok kısa süren Karakoyunlu hâkimiyetinden sonra yerleşim 1501 yılına kadar Oğuzların Bayındır boyu'na mensup Akkoyunlular'ın denetiminde kaldı. Bu dönem, şehrin demografik ve kültürel Oğuz-Bayındır karakterinin pekiştiği ana süreç oldu. Bu tarihte Safeviler tarihinde ele geçirilen Bayburt, 1514 yılı Ekim'inde Bıyıklı Mehmed Paşa tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Osmanlı'nın ilk dönemlerinde Safevi sınırına yakın bir kaleye sahip olması nedeniyle stratejik önemi bulunan yerleşim Erzurum Eyaletinin sancağı konumundaydı. Bununla birlikte Erzurum savaşlar nedeniyle harap ve boş olduğundan 1534 yılına kadar Bayburt, eyaletin merkez sancağı ve beylerbeylerinin ikametgâhı konumundaydı. 1553 yılında Şah Tahmasb komutasındaki Safevi akınlarında şehir başarıyla savunuldu. İlerleyen yıllarda bazen sancak bazen de paşa sancağının bir kazası konumundaydı.
Turizm ve gezilecek yerler
Müzeler ve ören yerleri
Bayburt ilindeki müzeler ve ören yerleri çeşitli sebeplerle şehrin geneline yayılmaktadır. Bayburt'un en önemli açık hava müzesi merkezde yer alan Bayburt Kalesi'dir. Bunun dışında Aydıntepe yer altı şehri önemli bir insan yapımı kalıntıdır. Çağdaş sanat müzesi olan Baksı Müzesi, Kenan Yavuz Etnografya Müzesi ve merkezde bulununan Bayburt Müzesi önemli yerlerden bir kaçıdır. Özel müzelerin 2023 yılı istatistiklerine göre ziyaretçi sayısı yaklaşık elli bindir.
Ayrıca jeolojik olaylarla meydana gelmiş Helva Köyü Buz Mağarası, Çımağıl Mağarası gibi birçok yeraltı oluşumu bulunmaktadır.
Kümbet, Cami ve birçok İslami dönem tarihî eserin yer aldığı şehirde Abdülvehhâb Gâzî türbesi, Şehit Osman Türbeleri gibi birçok kümbetin yanı sıra, Bayburt Ulu Camii, Korgan Köprüsü ve birçok şehitlik bulunmaktadır.
Etimoloji
Yerleşim tarih boyunca çeşitli yönetimlerin egemenliğinde olmasından ya da birçok halkın yaşamasından kaynaklı çeşitli adlandırmalar almıştır. Bizanslılar dönemindeki kaynaklarda Payper, Paypert ve Babert olarak yerleşimden bahsedilmiştir. Arap kaynaklarında Bâbirt (بابرت) adıyla görülen Orta Çağ dönemi Ermeni kayıtlarında Payberd(Բաբերդ), 1291 yılında II. Mesud adına basılan sikkede Baypırt, Akkoyunlularla ilgili yakın zamanlı yayınlarda Pâpîrt (پاپيرت), yerleşimi gören İtalyan seyyah Marco Polo’nun kitabında Paipurth ve Osmanlılarda Bayburd (بايبورد) şeklinde yerleşim adlandırılmıştır. Berd, Ermenice kale anlamına gelmekle birlikte yerleşimin tam etimolojik anlamı bilinmemektedir. Evliya Çelebi eseri olan seyahatnamesinde tarihi kronolojiyle çok uymayacak şekilde, Akkoyunlu beylerinin Danişmetlilerle birlikte tarihi Horasan bölgesindeki Mahan diyarından Anadolu'da Bayburt dolaylarına geldiklerinde hazine ve maden bularak zenginleştikleri ve eski Türkçede zengin anlamına gelen “bay” oldukları, bunun sonucunda da yerleşime Bay-yurd adını verdiklerini belirtmiştir.
Coğrafya
Bayburt yüzölçümü ve nüfusu itibarıyla Türkiye'nin en küçük illerinden biridir. Yüzölçümü bakımından 81 il içerisinde 74. sıradadır. Doğu Karadeniz sıradağlarının hemen güneyindeki Çoruh vadisinde yer alır. Kuzeyde Trabzon ve Rize ile doğuda Erzurum güneyde Erzincan ve batıda Gümüşhane illeri ile komşudur. Merkez ilçenin yüzölçümü 2.705 km²dir.
Bayburt'un engebeli arazisinin jeolojik yapısı oldukça karışıktır. Kuzeyde ve doğuda Soğanlı dağlarının güney kesimlerindeki küçük alanlarda bol fosil bulunmaktadır. İlin yer altı zenginlikleri arasında gümüş, bakır, kurşun, çinko karışımı damarlar ile linyit rezervleri bulunmaktadır.
İlin toplam alanının %45'i dağlardan oluşur. Bayburt'u Karadeniz'den ayıran sıradağlar batıdan doğuya sırayla Zülfe (2750 m) Kemer (2856 m) Soğanlı (2750 m), Haldizen (3000 m), Kırklar (3350 m) dağları. Güneyde sıralanan dağlar ise Çavuşkıran (2850 m), Kop (2600 m), Çoşan (2963 m), Sarıhan (2400 m), Otlukbeli (2520 m) ve Pulur (2300 m) dağlarıdır.
İki dağ silsilesinin arasında Çoruh Nehri akmaktadır. Çoruh'un ana kaynağı Mescit Dağı'ndan gelmektedir. Nehir il sınırlarına Güneydoğudan girmektedir. Bu ana kol Masat vadisinde Maden bucağı yakınlarında Kop suyu ile birleşir. Irmak burada geniş bir alana yayılmış olup, Bayburt ovasının oluşumuna ve taşıdığı alüvyonlarla sulu tarıma olanak sağlar. Bayburt'tan geçmeden önce civarındaki birçok derenin de suyunu topladığından şehrin içinden oldukça coşkulu bir biçimde akar. Kale tepesi ile Duduzar tepesi arasında derin bir vadi oluşturduktan sonra Kale ardından yine düz bir biçimde devam eder. Düzeker ovasında ırmağın diğer önemli bir yan kolu olan Değirmencik suyunu alır. Daha sonra dirsek yaparak Çoruh ırmağı derin Çoruh vadisine girer. Doğuya doğru akışına devam ederek ili terk eder.
Dağlarla çevrelenen ve ortasında akan Çoruh Irmağı'nın kollarıyla parçalanan Bayburt Ovası yaklaşık 900 km²'dir ve dört önemli bölümden meydana gelir. Batıda yer alan Mormuş Düzlüğü, kuzeyde Aydıntepe Ovası, kuzeydoğuda Değirmencik kesiminde yer alan Düzeker Ovası ve güneydoğu bölümünde Keçevi Düzü; 1.500–1.700 m arasında yüksekliklere sahip ovalardır. İl merkezinin denizden yüksekliği ise ortalama 1.550 metredir.
Ekonomi
Ekonomik hayat, tarihi gelişim içinde çok fazla değişmemiştir. Ticaret ve sanayinin gelişim göstermediği ilde tarım ve hayvancılık neredeyse her dönem temel geçim kaynakları ve ekonomik faaliyetler olmuştur. Tarım ürünü olarak hububat çeşitleri, yem bitkileri, şeker pancarı ve az da olsa meyve sebze üretimi yapılmakta, ancak ilin asıl sebze ihtiyacı diğer illerden karşılanmaktadır. Arazinin büyük bir kısmı kıraç olup sulu tarım sadece Çoruh vadisinde, Aydıntepe ve Sünür (Çayıryolu) ovalarında yapılmaktadır.
Hayvancılık ilin en önemli geçim kaynağıdır. Arazi hayvancılık yapmaya çok elverişlidir. Mera hayvancılığı yapılmaktadır. Son yıllarda besi hayvancılığına doğru bir gelişme gözlenmektedir. Süt inekçiliği ıslah çalışmaları da devam etmektedir. Bayburt'un ilçe ve köylerinde arıcılık yapan aile sayısında büyük artış gözlenmekte, il sathında bal üretimi yapılmaktadır.
Bayburt ili çok eski transit ticaret yolu olan Trabzon-İran arasındaki "İpek ve baharat yolu"nun bir durağıdır. Tarım dışında kalan ekonomik yapısı, üretim yolu ile satışa arz şeklinde değil, dışarıdan getirip satışa sunma şeklinde gelişmiştir.
Kültür ve sanat
Müzeler ve ören yerleri
Bayburt ilindeki müzeler ve ören yerleri çeşitli sebeplerle şehrin geneline yayılmaktadır. Bayburt'un en önemli açık hava müzesi merkezde yer alan Bayburt Kalesi'dir. Bunun dışında Aydıntepe yer altı şehri önemli bir insan yapımı kalıntıdır. Çağdaş sanat müzesi olan Baksı Müzesi, Kenan Yavuz Etnografya Müzesi ve merkezde bulununan Bayburt Müzesi önemli yerlerden bir kaçıdır. Özel müzelerin 2023 yılı istatistiklerine göre ziyaretçi sayısı yaklaşık elli bindir.
Ayrıca jeolojik olaylarla meydana gelmiş Helva Köyü Buz Mağarası, Çımağıl Mağarası gibi birçok yeraltı oluşumu bulunmaktadır.
Kümbet, Cami ve birçok İslami dönem tarihî eserin yer aldığı şehirde Abdülvehhâb Gâzî türbesi, Şehit Osman Türbeleri gibi birçok kümbetin yanı sıra, Bayburt Ulu Camii, Korgan Köprüsü ve birçok şehitlik bulunmaktadır.
Kültür
Kültürel olarak değişik özelliklere sahip olan bu ilin oda kültürü olarak adlandırılan, şehrin geneline yayılmış geleneksel özel mekanlar bulunmaktadır. Bu yapılar sosyal ihtiyaçların karşılanması için halk tarafından yapılmakta ve yürütülmektedir.
Bayburt'u diğer illerden ayıran en önemli özellik; köylerdeki köy odaları ve şehir merkezindeki mahalle odalarıdır. Bu gelenek, Türkiye'de sadece Bayburt'ta yaşatılmaktadır.
Başlangıçta bu odalar, varlıklı aileler tarafından çevredeki insanların cenaze, düğün, sohbet ve eğlence gibi ihtiyaçlarına hizmet etmesi amacıyla inşa edilmiştir.
Bayburt, kültürel değerlerinden ödün vermemiş nadir şehirlerden biridir. Eskiden bu odalar, halkın bir araya geldiği, sevinç ve kederin paylaşıldığı kültür merkezleriydi. Özellikle kış aylarında masal anlatımları, halk hikâyeleri, âşık atışmaları ve çeşitli oyunlarla zaman değerlendirilirdi. Gençler, bu ortamlarda toplum kurallarını öğrenirdi.
Misafirler odalarda ağırlanır, ihtiyaçları karşılanırdı. Bu gelenek, özellikle otel olmayan köylerde önemliydi.
Eğitim
Devlet üniversitesi olarak Bayburt Üniversitesi adıyla bir üniversiteye sahiptir. Bayburt merkezde bulunan Babertiye kampüsü ve merkez kampüsü olmak üzere iki ana kampüsü bulunan üniversite, 15 binden fazla öğrencisi ile öğrenim vermektedir.
Kaynak: Wikipedia – Bayburt · CC BY-SA 4.0

Name and etymology
The name of the town was formerly written in Ottoman Turkish as بايبورد (Bayburd) and in English as Baiburt. It was known under a variety of names during the Byzantine period; Procopius naming the city Baiberdon, meanwhile Kedrenos calling it Paiperte. The name derives from the medieval Armenian Baydbert (Բայտբերդ). In Movses of Khoren's History of Armenia the town is being named as Բայբերդ (Paypert). Movses asserts that the city's ancient name was Smpadapert, in reference to the Smbat I, founder of the Bagratuni dynasty. Dede Korkut mentions the city in his book a couple of times as بايبورد (Bayburd). It is thought that Baydbert consists of two words namely Bayd and Bert. The first one has been discussed so much but true etymon is not clear yet. However, the second one is most probably an Armenian loanword bert (բերդ) "fortress".
History

Bayburt was a part of Hayasa-Azzi, then was subsequently settled or conquered by the Cimmerians in the 8th century BC, the Medes in the 7th century BC, then the Persian Empire, Lesser Armenia, Pontus, Greater Armenia, Rome, the Byzantines, the Bagratid Armenian Kingdom, the Seljuk Turks, the Aq Qoyunlu, Safavid Persia, and then the Ottoman Turks.
The town was the site of an Armenian fortress in the 1st century and may have been the Baiberdon fortified by the emperor Justinian. It was raided by the Seljuks in 1054, recaptured by Theodore Gabras, and conquered by the Danishmendids before the Crusade of 1101. It was a stronghold of the Genovese in the late Middle Ages and prospered in the late 13th and early 14th century because of the commerce between Trebizond and Persia. It contained a mint under the Seljuks and Ilkhanids. From c. 1243 to 1266, Bayburt was under brief control of the Georgian princes of Samtskhe. A Christian church within the Bayburt Castle was built in the 13th century under the Trapezuntine or Georgian influence.
Bayburt and the surrounding areas are considered to be one of the earliest Turkish settlements in Anatolia. Under Ottoman rule, the town was the center of the Bayburt Sanjak in Erzurum Eyalet. When Erzurum was devastated in the early 16th century, Bayburt served for a time as the de facto capital of the province. The area was raided by the Safavids in 1553. Bayburt was captured by a Russian army under General Paskevich and its fortifications thoroughly demolished in 1829. It was the furthest westward reach of the Russians during that campaign. The British traveller and geologist William Hamilton commented on the ruins in the 1840s, though the population grew to 6000 by the 1870s. The bazaar, however, remained poor and the town long lacked industry. On the eve of the First World War, the population of 10,000 was mostly Turkish with some Armenians.
Geography
Bayburt straddles the Çoruh amid an open and fertile plateau on the route between Trabzon and Erzurum.
Climate
Bayburt has a continental climate with warm summers and cold winters. Precipitation is fairly frequent most of the year, with a peak in spring. The city gets frequent, but not necessarily heavy snow, the highest snow depth recorded was 110 cm (43.3 inches) in March 1976.
Highest recorded temperature:38.4 °C (101.1 °F) on 15 August 2019Lowest recorded temperature:−31.3 °C (−24.3 °F) on 20 January 1972
Sights

Nature
Bayburt has several parks and open spaces like ''Aslan dağı Ormanı '' (Lion Mount Forest ) "Gençlik Parkı" (Youth Park), "Şehit Nusret Bahçesi" (Martyr Nusret Gardens), and "Yenişehir Parkı" meaning "New City Park". The city has 535.780 m2 (5,767.09 sq ft) of nursery areas, where young plants are raised for the forests of Bayburt. Also there are two caves that visitors can see the interesting natural shapes of the stones. These caves are, "Çimağıl Cave" and "Helva Village Ice Cave".
Castle
Bayburt Castle stands on the steep rocks north of Bayburt. It was held by the Bagratuni dynasty in the 9th, 10th, and 11th centuries. It was completely rebuilt by the Saltukid ruler Mugis-al-Din Tugrul Sah between 1200 and 1230, as attested by an inscription in the walls of the castle. The massive size of its walls and the quality of its masonry place it amongst the finest of all the castles in Anatolia but for its destruction by the Russians during the early nineteenth century. Rebuilding was done during the Ottoman period. The castle was inhabited until it was the destroyed in 1829.
Aydıntepe Underground City
Located 45 km (28 mi) from Bayburt, the Aydıntepe underground City consists of rock-cut galleries, vaulted rooms and wider spaces excavated out of natural rock, without using any building material within 2–2.5 metres (6 ft 7 in – 8 ft 2 in) from the surface in the tuff. Vaulted galleries about one meter wide and 2 to 2.5 meters tall are expanding on both sides.
The Dome of Dede Korkut
The Dome of Dede Korkut is approximately 30 kilometres (19 mi) away from Bayburt, and is located in Masat village. It is located in the middle of village's graveyard, has been hosting plenty of people from many countries including Turkic countries because of Dede Korkut Culture and Art Festival since 1995, and it is held every July. The dome, also known as Ali Baba and Korkut Ata, was restored in 1994, and it was released to the public. It has gained importance after has been included in the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity of UNESCO in November 2018.
Sport
There is a professional football stadium in the city and many private astroturfed sites. The local football club in Bayburt is Bayburt Özel İdarespor, which currently competes in the TFF Second League. Şalcilarspor played in the Third League between 1986 and 1988.
There are many indoor swimming pools in Bayburt, among them the semi-olympic swimming pool is the most notable one. It is located in the city center opposite of the Yenişehir Park. The pool water is kept at the same temperature in summer and winter so that the users can enjoy the pool in the best possible way.
The city also hosts winter sport activities, such as skiing. Ski resorts are located away from the city center.
Education
Bayburt University is located roughly one kilometer away from the center of the city, the university has several faculties such as Engineering, Arts and Sciences, and Administrative Sciences. The university also contains a guest house (Turkish: konukevi). There are several vocational schools.
Transportation
Bayburt Bus Terminal, located in the south of the city, is the main transportation hub of Bayburt.
Kaynak: Wikipedia – Bayburt · CC BY-SA 4.0
