Göle İlçesi Belediyesi
Government administration · Ardahan Municipality · 0 followers
Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.

Tarihçe

Eski adı Kola olan Göle, MÖ 4. yüzyılda İberia Krallığı sınırları içinde, Tzunda Prensliği'ne bağlıydı. MÖ 2.-1. yüzyıllarda Ermenistan Krallığı sınırları içinde kaldı. Bölge daha sonra Ermeniler ile Gürcüler arasında birkaç kez el değiştirdi. Kolalı Çocukların Şehadeti (9. yüzyıl) adını taşıyan Gürcüce bir hagiografiye göre 6. yüzyılda dokuz Kolalı (Göleli) çocuk Kura Nehri'nin “Ayazma” denilen kaynağında vaftiz olup Hristiyanlığı kabul etmiş ve bundan dolayı annesi ve babası tarafından öldürülmüştür. Göle Gürcü yönetimi altındayken Emeviler tarafından istila edildi. 9. yüzyılda İberia kralı I. Aşot (813–826/830) Arapları bölgeden çıkardı ve Göle Gürcistan Krallığı'na katıldı. 11. yüzyılda Göle ve yöresi Büyük Selçukluların eline geçti. 13. yüzyılın ortalarından itibaren Göle Gürcü atabegleri devleti Samtshe-Saatabago'nun yönetimi altındaydı. 16. yüzyılın sonlarında Gürcü atabegler Osmanlılara karşısında tutunamadı ve Göle Osmanlı Devleti tarafından ele geçirildi.
Bugünkü Göle ilçesi toprakları Osmanlı kayıtlarında Ardahan-i Küçük, bugünkü Ardahan bölgesi ise Ardahan-i Büzürg (Büyük Ardahan) olarak geçer. Ardahan-i Küçük (Küçük Ardahan), Hicri 981 (1573/74) tarihli icmal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde bir livaydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyordu. Güney nahiyesi 65 köyü, Kuzey nahiyesi 121 köyü, Hoçvan nahiyesi 66 köyü ve Germücek nahiyesi 19 köyü kapsıyordu. Sonraki dönemde bu bölge, Çıldır Eyaleti'nin livalarından biri olmuştur.
Göle bölgesi, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus yönetimi sırada Göle, Ardahan sancağına bağlı bir kazaydı (uçastok) ve kazanın yönetim merkezi Okami köyüydü. Göle kazası Arpaşen, Karavenk, Okam ve Hoçevank nahiyelerinden (маркяз: merkez) oluşuyordu. Kazadaki Yunan (Rum) nüfuslu köyler de "Yunan Nahiyesi" (сельское общество: kırsal topluluk) statüsüne sahipti. 1886 yılında Rusların yaptığı nüfus sayımına göre Göle'de 9.208 kişi yaşıyordu. Nüfusun 5.432'si (%59) Kürt, 2.755'i (%29,9) Rum, 846'sı (%9,2) Türk, 121'i (%1,3) Ermeni ve 54'ü (%0,6) Türkmen'di.
Turizm
İlçe turizm açısından önemli bir potansiyele sahip olup, yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekecek görmeye değer tarihî eserleri bulunmaktadır. Bunlar arasında, Dedeşen köyünde yer alan türbe, cami, kümbet; Kalecik köyündeki Kalecik Kalesi ve Uğurtaşı köyü kalesi bulunmaktadır. Yavuzlar, Çakıldere, Günorta, Uğurtaşı ve Yiğitkonağı gibi birçok köyde kilise ve şapel kalıntıları bulunmaktadır.
Köprülü (korevenk) beldesinde Ziyaret Tepesi denilen ve eskiden büyük bir Ermeni Manastırı'nın olduğu tepeden beldenin ortasına çıkan yaklaşık 2 km uzunluğunda bir tünel bulunmaktadır. Keza Köprülü beldesinde Âşık Kerem'in yaslanıp saz çaldığı basının direkleri oturduğu yerin ve sazının baş kısmının izi olduğu söylenen Kerem'in Taşı denen bir kaya mevcuttur. Defineciler bu taşı da yerinden aşağı yuvarlamışlar.
İlçede, 1995 yılından bu yana her yıl ulusal bir festival olan Kaşar Festivali yapılmaktadır. Bu festival ilçeye canlılık getirmektedir.
Etimoloji
Göle adının, Gürcüce Kola (კოლა / "k'ola") adının değişikliğe uğramasıyla ortaya çıkmış olduğuna dair görüşler vardır. Kola adı ise antik çağ krallığı Kolhis'in Gürcücedeki adı olan Kolha'dan gelir. Nitekim 1854 tarihli Kiepert haritasında Göle bölgesi, Gürcüce Kola, Türkçe "Kjöla" (Göle) ve Ermenice "Kogh" (Koğ) biçiminde geçer.
Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili orada yaşayan halkın bölgeyi “Göl” (Göle değil) olarak adlandırdığını yazar. Etrafı dağlarla çevirili olan ve geniş bir çukuru andıran ovanın baharda karların erimesiyle sularla dolup bataklığa, hatta göle dönüştüğünü, Kura Nehri'nin kaynaklandığı bu bölgeye Türkçede bundan dolayı “Göl” denmiş olabileceğini belirtir.
Göle kasabası
Bugünkü Göle ilçesinin merkezi olan kasabanın adı Göle değil, Merdenik'ti. Nitekim 1854 tarihli Kiepert haritasında da Merdenik olarak geçer. 93 Harbi'nin ardından Göle bölgesine hakim olan Ruslar ise, yerleşimin adını Merdenek (Мерденек) biçiminde yazmıştır. Rus idaresinde Merdenek Göle kazasının "Yunan Nahiyesi" bağlı köylerden biriydi ve 1886 yılında nüfusu 138 kişiden oluşuyordu. Rumlardan oluşan bu nüfus 1896 yılında 210 kişi, 1906 yılında 300 kişi olarak tespit edilmiştir. Köyün nüfusunun bu kadar hızlı artması, Rus idaresince yeni nüfusun yerleştirildiğini göstermektedir.
Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin Birinci Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezdiği sırada da köyün nüfusu Rumlardan oluşuyordu. Merdenek köyünde bir kale ve üç kilise vardı. Ancak kilise yıkılmış, geriye duvar parçaları kalmıştı. Kalenin ise sadece bir duvarı sağlamdı. Köyden iki kilometre uzakta büyük bir kale bulunuyordu ve halk bu kaleyi "Köroğlu Kalesi" olarak adlandırıyordu. Martvileli'ye göre büyüklük açısından bu kalenin Mgeltsihe'den geri kalır tarafı yoktu. Çok iyi bir işçiliğe sahip olan kale ormanın içinde sağlam halde duruyordu. Dağın tepesi, uzunluğu yarım kilometre kadar olan bu kalenin surlarıyla çevriliydi. Kalenin içinde yüksek kuleler vardı. Kuleler de ayakta duruyordu. Kale içindeki yapılar ise yıkılmıştı. Ulaşımı zor olan bu kalenin içinden bilinmeyen bir yere bir tünel uzanıyordu.
1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Merdenik (مردەنیك) olarak kaydedilmiş olan köy, Göle kazasının merkez nahiyesi sayılan Merdenik nahiyesinin 29 köyünden biriydi. Bu tarihten kısa bir süre sonra Merdenik'in adının Göle olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır. Nitekim 1935 genel nüfus sayımında Merdenik adı geçmemektedir. Göle kazasının idari merkezi Göle adıyla kaydedilmiş olup bu sırada kaza merkezinde sadece 811 kişi yaşıyordu. 1965 genel nüfus sayımında Göle kasabasının nüfusu 3.826 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 1.689 kişi okuma yazma biliyordu.
Coğrafya
İlçenin sınırları kuzeyinde Ardahan ili, güneyinde Kars'ın Selim ilçesi, doğusunda Kars'ın Susuz ilçesi, kuzey batısında Erzurum'un Olur ilçesi, güney doğusunda Kars ili, güney batısında Erzurum'un Şenkaya ilçesi ile çevrilidir. İl merkezine olan uzaklığı 45 km'dir.
İlçe merkezi ortalama rakımı 2.018 metre olan düz bir alana kurulmuştur. köyler ise kısmen düz ve kısmen de engebeli arazi üzerine yerleşmiştir. İlçenin yüzölçümü 1.290 km²dir. Arazinin bir kısmı orman örtüsü ile diğer kısımları ise çayır ve mera ile kaplıdır. Ardahan ormanlarının yaklaşık %65'i Göle ilçesinde bulunmaktadır. İlçenin her tarafı yeşil olduğu için Yeşil Göle adını almıştır. Kışları uzun, çok sert ve soğuk, yazları ise ılık ve yağışlı geçen karasal iklime sahiptir. Kış aylarında soğukluk -30 ya da 35 dereceye kadar düşer. Çok sert geçen kış aylarında yağan karın kalınlığı en az bir metreye ulaşır. Göle ovası, çukurluğu nedeniyle kış boyunca kimi zaman sisli günler geçirir. Yaz aylarında ise sıcaklık 25-30 dereceye kadar yükselir.
Demografik yapı
Göle kültürlü bir nüfus yapısına sahip farklı etnikleri bünyesinde bulundurur. Bunlar Kürtler, Acemler, Yerliler, Terekemeler, Türkmenler vb. olarak sıralanabilir. Göle, nüfus ve yüzölçümü bakımından Ardahan'ın en büyük ilçesidir.
Ekonomi
İlçe ekonomisi genelde hayvancılığa dayanmaktadır. İlçe, bölgenin en önemli canlı hayvan yetiştirme merkezlerindendir. Hayvan besiciliği ve mandıracılığı olmak üzere iki kısımda gerçekleştirilmektedir. Ayrıca hayvancılığın ve tarımın gelişmesi için ilçede "İnekhane" de denilen Göle Tarım İşletmesi kurulmuştur. Tarımsal faaliyetlerde arpa, buğday, yulaf ve patates ekimi yapılmaktadır. Büyükbaş hayvancılığın yanı sıra küçükbaş hayvancılık ile tavuk, hindi, kaz, ördek gibi kümes hayvanları da yetiştirilmektedir, ayrıca arıcılık da yapılmaktadır.
Ticaret alanında ise alışveriş merkezleri, bakkal, market, marangoz, tamir atölyeleri, internet kafeler, kahvehaneler ve altısı fabrika düzeyinde sanayi tesisleri olmak üzere onlarca mandıra hizmet vermektedir. İlçe, hayvancılık ve ormancılıkta bölgesinin merkezi konumundadır. Hayvancılık alanında Tarım İşletmesi, ormancılık alanında ise Orman İşletmesi hizmet vermektedir. Göle'nin sahip olduğu iktisadi güç, Ardahan da dahil olmak üzere ile bağlı ilçelerin hepsinden büyüktür. Bu yönüyle Göle, Ardahan ilinin ticaret merkezidir.
Kaynak: Wikipedia – Göle · CC BY-SA 4.0

Etymology
In Armenian, Göle is known as Kogh (Կող), Merdenek (Մերդենեկ), or Merrrenek (Մեռենեկ), also being renamed to Martenik (Մարտենիք) in 1918. In Greek, the town is known as Gkióle (Γκιόλε) or Mertenék (Μερτενέκ). In Georgian, it is known as Kola (კოლა).
History
The name derives from Armenian name—Kogh—which may, in turn, derive from ancient kingdom of Colchis. In ancient times this land was part of Urartu. In 4th century BC, it was part of Kingdom of Iberia and remained as one of the district of Duchy of Tsunda. Since 2nd century BC to 4th century AD this place was a part of Greater Armenia. During subsequent centuries it frequently changed hands between Iberians and Armenians. In the 7th century it passed to the Arab Caliphate. In 8th century it became part of Kuropalatine of Iberia in struggle against the Arab occupation. During the 10th–15th centuries, this region was a part of the united Georgian Kingdom. In the 16th century, it was within the independent Principality of Samtskhe until it was occupied and annexed by the Ottoman Empire and organized into the Childir Eyalet. Merdenek was annexed by the Russian Empire in 1878, where it was part of the militarily administered Kars Oblast, specifically within the Gelsky uchastok (subcounty) of the Ardahan Okrug. The district included villages inhabited by various ethnic groups, including 40 Turkish and 13 Caucasian Greek villages. Merdenek was briefly occupied by the Ottoman Empire by virtue of the Treaty of Brest-Litovsk, however, following their withdrawal in 1919, Armenian control prevailed until late 1920. During the Turkish–Armenian War, the town was occupied by Democratic Republic of Georgia; in 1921, it was annexed by Turkey, as confirmed by the Treaty of Kars.
Places of interest to visitors include the tomb and mosque in the village of Dedeşen and the castles of Kalecik and Ugurtaşı.
Kaynak: Wikipedia – Göle · CC BY-SA 4.0
