İspir Belediyesi
Government administration · Erzurum Metropolitan Municipality · 0 followers
Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.

Tarihçe
İspir ve çevresi, Doğu Anadolu Bölgesi'ni Karadeniz kıyılarına ve Kafkasya'ya bağlayan, tarihin çeşitli dönemlerinde askerî ve ticarî amaç ile kullanılan doğal ve tarihî yollar üzerindedir. Özellikle Serçeme Vadisi-İspir güzergahında bulunan çok sayıdaki kale ve garnizon, burasının eskiden beri kullanılan bir anayol olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra İspir, tarım ve hayvancılığa elverişli olmasından dolayı çevresinden göç almıştır. Adını Sasperler'den aldığı iddia edilen İspir; Hurri, Urartu, Saka (İskit), Med, Pers, Roma, Bizans, Sasani, Emevi, Abbasi, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Timurlu, Akkoyunlu, Gürcü Krallığı ve Osmanlı devletlerinin egemenliğinde bulunmuştur. İspir ve çevresi Urartular'a ait çivi yazılı belgelerde Kulka (Qulha) adıyla geçmektedir.
Bizans egemenliğinde Sper adıyla anılan yerleşim, Bizans-Gürcü mücadelesine sahne olmuştur. 1048'de Selçuklu kuvvetlerince ele geçirilen İspir ve çevresi, Malazgirt Meydan Muharebesi'ne kadar Bizans ve Selçuklu arasında sıklıkla el değiştirmiştir. Alp Arslan tarafından Ebû'l- Kasım Saltuk'a verilen bölgeyle birlikte İspir de 1072 yılında kurulan Saltuklu Beyliği'nin hakimiyetine girdi. 1202 yılında beyliğin yıkılmasından sonra II. Süleyman Şah tarafından kardeşi Mugis ed-Din Tugrul Şah'a Erzurum ve çevresiyle birlikte bırakıldı. Erzurum Selçukluları olarak da adlandırılan kısa dönem sonrasında 1230 yılında Anadolu Selçuklu Devleti'nin hakimiyeti olan bölgeyi 1242 yılında Moğollar ele geçirdi. Daha sonra İspir ve çevresi İlhanlılar, Eretna Beyliği, Karakoyunlu, Timurlular ve Akkoyunlu hakimiyetinde kalmıştır. 1499'da İspir Kalesi Osmanlı güçlerince ele geçirilse de kısa süre içerisine Gürcü kuvvetlerince geri alındı.
1514 yılı Çaldıran Seferi sonrasında Osmanlı hakimiyetine giren ve 1515 tarihinde sancak olan İspir, aynı yıl içerisinde yeni kurulan Diyarbekir eyaletine bağlanmıştır. 1535 yılında yeni kurulan Erzurum eyaletine bağlı bir sancak olmuştur. 1642 tarihli Avarız Defterinde İspir kazasında 12 Müslüman hane, 17 Gayrimüslim hane, 139 asker ile 10 din görevlisi bulunmaktaydı. İspir kazası toplamında ise 531 Müslüman ile 286 Gayrimüslim hane bulunuyordu. 1835 tarihli nüfus yoklama defterine göre İspir'de kaza merkezi ile birlikte 152 yerleşim alanı bulunmaktadır. Bu sayımda İspir kaza merkezi ve köylerinde yaşayan toplam erkek sayısı 11.308 kişi olup bunun 10.691'i Müslüman erkek geri kalan 617 erkek ise Gayrimüslim nüfusu oluşturmaktaydı
Etimoloji
Türkçe İspir kelimesinin Speri (სპერი) adından dönüşüme uğradığı ve Speri adının da Sasperi'den (სასფერი) veya Sasperilerden (სასპერები) türediği düşünülmektedir. Sasperi adı, Gürcüce "sa-" (სა-) ön ekiyle türediği için bu isim bir İber terimine dönüşmüştür. Nitekim Sasperiler adı Ksenofon'da geçmektedir.
Coğrafya
İspir ilçesi Erzurum il merkezinin 143 km kuzeyinde yer almaktadır. İlçenin yüzölçümü 2.129 km²dir. İspir ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.197 metredir. İlçe sınırları içerisinde 2.400 ile 3.900 metre arasında yükseklikte irili ufaklı çok sayıda dağ bulunmaktadır. Kaçkar, Mescit Dağı 3.240 m, Deve Dağı 3.363 m, Bozan Dağı 2.924 m, Sandık Dağı 3.186 m, Yassı Dağ 2500 m, Kazancık Dağı 2.750 m, Korga Dağı 2.364 m Ayazöldüren Dağı 2.500 m, Asniyar Dağı 3.040 m, Dilek Dağı 3.549 m, Hasan Dağı 2.900 m ve Nevse Dağı 3.114 m bu dağlardan önemli olanlardır. Dünyanın en hızlı akan nehirlerinden birisi olan Çoruh Nehri İspir'den geçmektedir. Su sporları, özellikle rafting için ilçede çok uygun alanlar vardır.
2014 yılı verilerine göre İspir, sahip olduğu 76.865 hektar orman arazisi ile Erzurum ilindeki en fazla orman arazisine sahip ilçe durumundadır.
Kültür ve toplum
İspir, tarihî yapısı ve önemli bir geçit noktası olması nedeniyle kültürel açıdan zengin bir coğrafyadır. Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinin geçiş noktasında bulunan İspir bu bölgelerin kültürlerini bir arada barındırır. İspir'de horon ve bar oyunları geleneksel halk oyunlarını oluşturur. Tulum, yörede ağırlıklı olarak kullanılan çalgı olmakla birlikte davul ve zurna da kullanılmaktadır. Yöre halkı Türk ve Hemşinli nüfustan oluşmaktadır.
Nüfus
İspir 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye'nin özellikle batısındaki kentlere göç vermeye başlamıştır.
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Ekonomi
İlçe meyve ve sebze yetiştiriciliği bakımından zengindir. Dut ve dut mamulleri (pestil, kuru dut, pekmez, köme vs.) en önemli geçim kaynaklarından biridir. Bölgede fasulye yetiştiriciliği yaygındır ve "İspir fasulyesi" yurt genelinde meşhurdur.
Tarıma elverişli alanların dar ve az olması nedeniyle bölge halkı iş bulmak amacıyla gurbet işçiliğine çıkmaktadır. Genelde fırıncılık işi yaparlar. Son yıllarda seracılık ve özellikle arıcılıktan da ilçe ekonomisine girdi sağlanmaktadır. İlçede birkaç yerde suni balıkçılık yapılmaktadır.
İlçe ve yöresinde yeraltı zenginlik kaynakları bakımından işletilmeyi bekleyen kömür, bakır ve altın maden yatakları bulunur ve bu maden yataklarının işletilmesiyle ülke ekonomisine önemli bir gelir kazandırılacağı düşünülmektedir.
Bölgede zengin altın yatakları bulunmaktadır. Ayrıca ilçe sınırlarında muhtelif yerlerde zamana zaman değerli tarihî eser ve hazineler bulunmuştur. Hâlen toprak altında gömülü kalmış pek çok hazine olduğu tahmin edilmektedir.
İklim
İspir ilçesi, Kuzey Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgesinin kesiştiği alanda bulunur. Ayrıca ilçenin kuzey ve güneyi çok yüksek dağlarla çevrilidir. İlçe karasal iklim ve deniz iklimi arası bir geçiş yeri olup, burada ağırlıkla karasal iklim özellikleri görülmektedir. Bu nedenle ilçeye hakim iklim, karasal iklim ile deniz iklimi arasında bir geçiş iklimidir. Bu iklim özelliği ilçede aynı anda farklı iklimlerin oluşmasına yol açmaktadır. Erzurum'un diğer ilçelerine nazaran İspir'in iklimi kışları daha ılıman geçmektedir. Ancak kış ve yaz ile gece ve gündüz sıcaklık farkları hayli fazladır. İspir ilçesi sınırları içinden vadi ve havza oluşturarak geçen Çoruh nehri boyunca iklim özellikleri daha da farklılıklar göstermektedir. Bu vadide Yusufeli ilçesine doğru gidildikçe mikroklima iklim özellikleri hakim olmaya başlar. Bu mikroklima yapı hayvansal ve bitkisel çeşitliliği de çoğaltmıştır. Vadinin bir kısım yerlerinde özellikle Çamlıkaya nahiyesinden Yusufeli İlçesine doğru pirinç ve nar gibi sıcak iklim özelliklerinde yetişebilen bitkilerin buralarda yetiştirilmesi, bu geçiş ikliminin özelliğini göstermesidir. Ayrıca bu vadi iklimsel olarak göçmen kuşların tercih ettiği göç yolları üzerindedir ve kuş türleri buralarda yerleşme ve barınma imkanları bulmaktadır. Son yıllarda Çoruh Vadisi boyunca kurulmakta olan hidroelektrik santralleri ve barajlarıın tamamlanmasıyla, bu vadinin ekosistemi ile İspir İlçesinin iklim özellikleri tamamıyla değişikliğe uğrayacaktır. (HES) 102.620 hektar tarım arazisini su altında bırakacak ve bu yörede son derece çeşitlilik taşıyan hayvansal, bitkisel ve flora çeşitliliği değişime uğrayacaktır.
Resmî kurumlardan [1] alınan bilgilere göre 1975-2011 yılları arasındaki 35 yıllık iklim ortalamaları aşağıdadır.
Bu duruma göre, İspir ilçesinin yıllık yağış ortalaması, 437,4 (mm). Yıllık sıcaklık ortalaması, +10,3 °C. En yüksek sıcaklık, +42,6 °C. (Temmuz-1989) En düşük sıcaklık derecesi -32,5 °C uzun yıllar ortalaması (mart ayı), Ortalama Açık günler sayısı 100,3 dür.
Kaynak: Wikipedia – İspir · CC BY-SA 4.0

History
İspir is known from the 3rd millennium BC. The ancient kingdom of Hayasa-Azzi (2nd millennium BC) was located in the upper reaches of the rivers Euphrates and Chorokh, and included Sper. The name Sper is thought by some to be derived from Saspers, or Sasperi, the name Sper with a Georgian prefix of place Sa-, which evolved into the term Iberian.
The illustrious dynasty of the Bagrationi originated in the most ancient Georgian district – Speri (today İspir). Through their farsighted, flexible policies, the Bagrationi achieved great influence from the sixth through eighth centuries. One of their branches moved out to Armenia, the other to Georgian Kingdom of Iberia, and both won for themselves the dominant position among the other rulers of Transcaucasia.
In the 4th-3rd centuries BC Sper was organized into a province of the Iberian Kingdom as noted by Strabo. Alexander the Great sent one of his generals Menon to conquer Sper, but Menon and his forces were defeated and killed. The region was then a part of Upper Armenia (Armenian: Բարձր Հայք, Bardzr Hayk'), a province of Greater Armenia, since the 2nd century BC to the 5th century AD. After this, Sper was an Armenian Bagratid domain in the 4th - 6th centuries, the territory of which also comprised the Bayburt plain until that was lost to the Byzantines (perhaps in 387).
In the 7th century it passed to the Arab Caliphate; in 885 Bagratuni Kingdom of Armenia. Under the medieval Kingdom of Armenia, it was part of the province of Upper Armenia and was famous for its gold mines. In the 11th century it was conquered by the Seljuqs. Ispir was under the control of the Saltukids till 1124 when the Georgians took over power, governed by Zakare and Ivane Zakarids as a fief. It was recaptured by Mughith ad Din Tughrul, son of the Seljuk sultan Kilij Arslan II, sometime between 1201 and 1225. He built a mosque in the citadel which still survives. It was conquered in 1242 by the Mongols; was regained by Georgian Kingdom during the reign of George V the Brilliant (1314–1346), it remained part of the Kingdom before its disintegration, which then passed into the hands of Georgian Atabegs belonging to the House of Jaqeli; it was conquered in 1502 by Persia and was probably in 1515 taken by the Ottoman Empire from the Georgian ruler of Samtskhe.
Climate
The climate is described as Humid continental by Köppen, abbreviated as Dfa.
Economy
As of 1920, coal was being produced in the area.
Composition
There are 101 neighbourhoods in İspir District:
Kaynak: Wikipedia – İspir · CC BY-SA 4.0
