Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.

Tarihçe

Kilis'in tarihinin M.Ö. 3000 yılına kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Kent, tarih boyunca Süryaniler, Hititler, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Memlûkler ve Osmanlıların egemenliğinde kalmıştır. 636 yılında Halife Ömer tarafından İslam Devleti topraklarına katılmış ve Bizans'a karşı bir sınır karakolu niteliği taşımıştır. Daha sonraları Memlûk egemenliği altına girmiş, nihayetinde I. Selim tarafından 1516 yılındaki Mercidabık Savaşı sonucunda Osmanlı topraklarına katılmıştır. Kilis, Osmanlı döneminde Halep Vilayetine bağlıydı. Birinci Dünya Savaşından sonra önce İngilizlerin, sonra Fransızların işgaline uğramıştır. 7 Aralık 1921'de işgalden kurtulmuştur.
Kilis, Gaziantep ilinin bir ilçesi iken, Bakanlar Kurulunun 06.06.1995 tarih ve 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamesi ile il statüsüne kavuşturulmuş ve böylece Türkiye'nin 79. ili olmuştur.
Sömürgecilik ve Bölgenin Önemi
Sömürgecilik, bir devletin başka bir devlet veya bölge üzerinde doğrudan ya da dolaylı yollardan siyasi, ekonomik veya kültürel egemenlik kurarak nüfuz elde etmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Tarih boyunca sömürge edinimi, genellikle geniş topraklara sahip olma ve uluslararası güç dengelerinde etkin bir konuma ulaşma çabalarıyla ilişkilendirilmiştir. 20. yüzyılın başlarında, Irak ve çevresindeki petrol kaynakları ile Çukurova'nın tarımsal potansiyeli ve İskenderun Limanı'nın stratejik önemi, bölgenin uluslararası alanda dikkat çekmesine neden olmuştur. Bu dönemde emperyalist devletler, söz konusu stratejik bölgeleri denetim altına almak amacıyla çeşitli siyasi ve askerî girişimlerde bulunmuştur.
Osmanlı Devleti'nin Ortadoğu'daki topraklarının paylaşılmasını öngören en önemli anlaşmalardan biri Sykes-Picot Antlaşmasıdır. Bu anlaşmaya göre Kilis, Antep, Maraş ve Urfa gibi bölgeler Fransa'nın kontrolüne bırakılmıştır. Ancak, Mondros Ateşkesi'nin ardından, bu gizli antlaşmaya rağmen, İngilizler söz konusu bölgeleri işgal etmiş ve bu toprakları Fransızlarla pazarlık malzemesi olarak kullanmıştır.
Turizm ve gezilecek yerler
Ravanda Kalesi
Kilis'in 24 kilometre doğusunda, Polateli ilçesine bağlı, eski adıyla Ravandan, yeni adıyla Belenözü Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Adına tarihi kaynaklarda ilk kez 1097 yılında rastlanır. İslam kaynaklarında “er-Ravendan”, Haçlı kaynaklarında “Ravendel/Ravandal/Ravenel”, Ermeni kaynaklarında da “Aréventan” olarak geçen kale, tarihsel süreç içerisinde bölgeye egemen olan tüm devletlerce kullanılmıştır.
Afşin Çayı karşısında, konik bir tepeye kurulmuş kale birbirinden farklı taşlarla örülmüş surlara sahiptir. Kalenin batısında günümüze kadar gelebilmiş tonozlu bir yapı vardır. Ortasında yer alan küçük yuvarlak kule kalıntısı, sarnıç ve burçlar Ortaçağ mimarisini gözler önüne sermektedir. Kalenin içinde iki büyük su sarnıcı ile büyük bir yapıya ait olduğu sanılan kalıntılar vardır.
Kalede arkeolojik bir çalışma yapılmadığından aidiyeti hakkındaki bilgiler tahmine ve yörenin ilk sahiplerine dayanmaktadır. İbrahim Hakkı Konyalı'ya göre kalede Hitit mimarisine ilişkin izler vardır. 1097 yılında Haçlıların Türklerden aldığı kale, 1144 yılına kadar Urfa Haçlı Kontluğunun (1098-1144) batı sınırında Urfa-Antakya yolunun güzergahını tamamen kontrol edebilmekteydi. 1176'da Eyyubilerin, 1268'de Memluklulerin egemenliğine geçen kale, 1516 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır ancak askeri önemini yitirdiği için Osmanlılar için stratejik önemi bulunmayan bir kale olmuştur.
Oylum Höyük
Kilis'in 7 km doğu-güneydoğusunda; Gaziantep karayolunun güneyinde; Oylum Köyü'nün hemen yanında yer alır. Oylum Höyük boyutları itibarıyla sadece Güneydoğu Anadolu bölgesinin değil, bölgenin ve Türkiye'nin en büyük höyüklerinden biridir. Taban boyutları 460 x 320 metredir. Kuzeyde 22 m'lik; güneyde ise 37 m'lik iki yükselti ile bunları birbirine bağlayan bir boyundan oluşur.
Günümüzden 4000 yıl öncesine kadar varan pek çok önemli bulgulara ulaşılan Oylum Höyük'te birden fazla kent krallığının merkezinin bulunduğuna inanılmaktadır. Son yıllarda ortaya çıkarılan buluntulardan Hitit Büyük Krallığı'na ait çivi yazılı tablet, Hitit Kralı mühür ve mühür baskıları, buranın bir idari merkez olduğunu göstermektedir.
Coğrafya
Kilis il merkezi Gaziantep'e 55 km, Suriye sınırına ise 10 km mesafede yer almaktadır. Merkez ilçenin yüzölçümü 610 km²dir. Kilis, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Hatay-Maraş Oluğu ile Fırat Nehri arasında uzanan Gaziantep Platosu'nun güneybatı kısmında, Türkiye-Suriye sınırına yakın 36° K enlemi ve 32° D boylamı değerleri arasında bulunmaktadır. Şehir coğrafi konumu itibarıyla Akdeniz ve Güneydoğu bölgeleri arasındaki geçiş kuşağı üzerinde bulunur.
Kilis il merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 664 metredir. İlin farklı kesimleri arasında büyük yükselti farkları bulunmamaktadır.
1995 yılında il statüsüne kavuşan Kilis'in sınır hattı, güneyde Türkiye-Suriye sınırı, batı ve kuzeybatıda Gaziantep'in İslahiye ilçesi, kuzey ve kuzeydoğuda Gaziantep merkez ve doğuda Gaziantep'in Oğuzeli ilçeleriyle çevrilidir.
Ekonomi
Kilis sanayisi, ağırlıklı olarak tarımsal ve hayvansal kaynaklara dayalı bir yapıya sahiptir. İlde tarımsal üretimde öne çıkan zeytin, üzüm ve buğday, imalat sanayisinde pekmez, alkol, zeytinyağı ve bulgur gibi ürünlerin üretiminde hammadde olarak değerlendirilmektedir. Özellikle üzüm ve zeytin, Kilis ekonomisine önemli ölçüde katma değer sağlayan başlıca ürün gruplarını oluşturmaktadır. Bu ürünlerin işlenmesine yönelik çeşitli sanayi tesisleri bulunmakta olup, zeytinyağı ve pekmez üretimi, ilin ekonomik yapısında belirleyici unsurlar arasında yer almaktadır.,
Kilis Organize Sanayi Bölgesi (OSB), 90 hektarlık bir alanda kurulmuş olup, toplamda 37 sanayi parselinden oluşmaktadır. Parsellerin en küçüğü 4.762 m², en büyüğü ise 42.818 m² alana sahiptir. OSB dışında, il genelinde çeşitli sanayi tesisleri de bulunmaktadır. Bu tesislerde pekmez, zeytinyağı, bulgur, dövme, biber, tahin-helva, suma (saf alkol), plastik ambalaj çantaları, sabun, yorgan ve hazır yemek gibi ürünler üretilmektedir. Ayrıca, il genelinde 39 adet zeytinyağı fabrikası faaliyet göstermektedir.
Nüfus
1850 senesinde Francis Rawdon Chesney, 12 bin nüfuslu olan Kilis'in çoğunlukla, çiftçi ve işçi kesimi oluşturan Türkmenlerden ve ayrıca Ermenilerden, Türklerden ve Kürtlerden oluştuğunu belirtmiştir. 1869 yılında Amerikan misyonerler Kilis'teki en yaygın dilin Türkçe olduğunu ve Arapçanın Türkçeyi de anlayan ama tercih etmeyen Rum kesim tarafından kullanıldığını gözlemlemişlerdir.
Kilis kent merkezinin nüfusu, 1927 yılında 20.000'in üzerinde iken, 1970'te 45.000'e, 1980'de 60.000'e ve 1990'da yaklaşık 85.000'e ulaşmıştır. Ancak bu tarihten sonra, yeni bir il statüsü kazanmasına rağmen, nüfusta belirgin bir düşüş gözlemlenmiştir. Kilis, 1995 yılında Gaziantep'ten ayrılarak il olmuştur. 1997 yılı itibarıyla kent merkezi nüfusu 60.000'e kadar gerilemiş, 2000 yılında ise yeniden 70.000 seviyesine yükselmiştir. 2015 yılında Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre kent merkezinin nüfusu 97.411, ilin toplam nüfusu ise 130.655 olarak kaydedilmiştir. 2013 yılında il nüfusunun %49,6'sı 25 yaşın altında, %42,7'si 25-65 yaş arasında ve %7,7'si 65 yaş üstünde olan kişilerden oluşmaktadır.
Suriye İç Savaşı
Kilis, Göç İdaresi'nin 2021 Şubat ayı verilerine göre, 2011'de başlayan Suriye İç Savaşı'ndan kaçan 104.000 civarı Suriyeli sığınmacıya ev sahipliği yapmaktadır. Türkiye'de kendi nüfusundan daha kalabalık mülteci barındıran tek şehirdir. Bu sebepten ötürü AKP hükûmeti Nobel Komitesine başvurarak, bu yılki barış ödülünün Kilis'e verilmesini resmî yollardan talep etmiştir.
2016 Ocak ayından bu yana Kilis'e güney sınırından 49 roket saldırısı yapıldı. Bu roket ve top saldırılarından şimdiye kadar 17 kişi yaşamını yitirirken, 58 kişi de yaralandı (Nisan 2016). Çok sayıda bina ve araçta da hasar meydana geldi. Kilis valiliği, Suriyeli sığınmacılar ve yerel halk arasında gerginlik yaşanmaması için gösteri yasağı gibi bazı ek uygulamalar başlattı. TSK'nin roketlerin geliş yönünü göz önünde bulundurarak yaptığı hesaplamalar ve bu hesaplamalara göre yapılan misillemeler, saldırıların Irak ve Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) denetimindeki bölgeden gerçekleştirildiğini gösteriyor.
Eğitim

Kilis'teki tek yükseköğretim kurumu, 2007 yılında kurulan Kilis 7 Aralık Üniversitesi'dir. Hâlen üniversitede kayıtlı 11.000 civarında öğrenci vardır.
Kültür
Ravanda Kalesi
Kilis'in 24 kilometre doğusunda, Polateli ilçesine bağlı, eski adıyla Ravandan, yeni adıyla Belenözü Köyü sınırları içinde yer almaktadır. Adına tarihi kaynaklarda ilk kez 1097 yılında rastlanır. İslam kaynaklarında “er-Ravendan”, Haçlı kaynaklarında “Ravendel/Ravandal/Ravenel”, Ermeni kaynaklarında da “Aréventan” olarak geçen kale, tarihsel süreç içerisinde bölgeye egemen olan tüm devletlerce kullanılmıştır.
Afşin Çayı karşısında, konik bir tepeye kurulmuş kale birbirinden farklı taşlarla örülmüş surlara sahiptir. Kalenin batısında günümüze kadar gelebilmiş tonozlu bir yapı vardır. Ortasında yer alan küçük yuvarlak kule kalıntısı, sarnıç ve burçlar Ortaçağ mimarisini gözler önüne sermektedir. Kalenin içinde iki büyük su sarnıcı ile büyük bir yapıya ait olduğu sanılan kalıntılar vardır.
Kalede arkeolojik bir çalışma yapılmadığından aidiyeti hakkındaki bilgiler tahmine ve yörenin ilk sahiplerine dayanmaktadır. İbrahim Hakkı Konyalı'ya göre kalede Hitit mimarisine ilişkin izler vardır. 1097 yılında Haçlıların Türklerden aldığı kale, 1144 yılına kadar Urfa Haçlı Kontluğunun (1098-1144) batı sınırında Urfa-Antakya yolunun güzergahını tamamen kontrol edebilmekteydi. 1176'da Eyyubilerin, 1268'de Memluklulerin egemenliğine geçen kale, 1516 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır ancak askeri önemini yitirdiği için Osmanlılar için stratejik önemi bulunmayan bir kale olmuştur.
Oylum Höyük
Kilis'in 7 km doğu-güneydoğusunda; Gaziantep karayolunun güneyinde; Oylum Köyü'nün hemen yanında yer alır. Oylum Höyük boyutları itibarıyla sadece Güneydoğu Anadolu bölgesinin değil, bölgenin ve Türkiye'nin en büyük höyüklerinden biridir. Taban boyutları 460 x 320 metredir. Kuzeyde 22 m'lik; güneyde ise 37 m'lik iki yükselti ile bunları birbirine bağlayan bir boyundan oluşur.
Günümüzden 4000 yıl öncesine kadar varan pek çok önemli bulgulara ulaşılan Oylum Höyük'te birden fazla kent krallığının merkezinin bulunduğuna inanılmaktadır. Son yıllarda ortaya çıkarılan buluntulardan Hitit Büyük Krallığı'na ait çivi yazılı tablet, Hitit Kralı mühür ve mühür baskıları, buranın bir idari merkez olduğunu göstermektedir.
Ulaşım
Gaziantep'e 60 km uzaklıkta olan Kilis, Suriye sınırına ise 7 km uzaklıktadır. Öncüpınar Sınır Kapısı Kilis il sınırları içerisinde bulunmaktadır. Kilis'ten geçen yol sınırın ötesinde Azez'den geçtikten sonra Suriye'nin Halep şehrine ulaşır.
Uluslararası uçuşların da yapıldığı Gaziantep Havalimanı kente 40 km mesafededir. Denize kıyısı olmadığı için kentte deniz ulaşımı yapılmamaktadır. En yakın liman kenti İskenderun'dur.
Kilis çevresindeki demiryolu hattı, Osmanlı döneminde Adana–Halep bağlantısının bir uzantısı olarak kurulmuş ve bölgedeki en önemli istasyonlardan biri Çobanbey’dir. Suriye iç savaşının başlamasıyla sınır ötesi demiryolu ulaşımı tamamen kesilmiş ve uluslararası hat fiilen kullanılamaz hâle gelmiştir.
İklim
Akdeniz iklimi ile karasal iklimin kesiştiği yerde bulunan Kilis ve yöresinde, söz konusu iklim kuşaklarının özellikleri egemendir. Bu yapı; biri sıcak-kuru diğeri serin nemli olmak üzere farklı klimatolojik özellik içerir. Kilis'te en sıcak ve en soğuk ay ortalaması arasındaki fark; Akdeniz kıyısındaki istasyonlarda 20 derecenin altında iken, Akdeniz'e yaklaşık kuş uçuşu 60–80 km uzaklıkta olan Kilis'te 32,6 derecedir.
Kaynak: Wikipedia – Kilis · CC BY-SA 4.0

History

Although there aren't any definite information related to its foundation, today's Kilis mainly developed and became urbanized during the Ottoman period. However, traces of important cities found in the near surroundings of Kilis and the historical documents prove that important centres were always present here in every period. In the tablets belonging to the Assyrian period, the name 'Ki-li-zi' is written in cuneiform and a city named as "Ciliza Sive Urnagiganti" during the Roman Empire period is mentioned.
In addition to centers such as Kirus antique city, Oylum Höyük, Ravanda Castle, Ilezi and Tarzime Han, many other residential areas starting from the Neolithic period have also been discovered in the surrounding of Kilis as a result of archaeological surface explorations. Hittite, Greek, Persian, Roman, Byzantine, Crusader, Mamluk and Ottoman periods were experienced in the region respectively.
During the late 12th and centuries the Kilis and Aroud became the seat of the Emirate of Kilis, a Kurdish-ruled emirate established c. 1181/1183 under the aegis of the Ayyubid dynasty. The emirate continued in varying degrees of autonomy through the Mamluk period and into the early years of the Ottoman era until its final incorporation c. 1610.
As a result of the researchers, it has been determined that the 2 oldest structures (Ulu Mosque, 1388 and Katrancı Mosque, 1460) in the city center of Kilis belong to the Mamluk Period. Besides these two mosques approximately 135 monumental structures have being constructed since 1516 during the Ottoman Period.
The population of Kilis was 20.000 and it was a city in which production, commerce and cultural functions were developed at the end of the 19th century and it was also a center in which agricultural products (such as grapes, cereals etc.) cultivated in nearly 500 villages around it was processed and industrial products were produced and marketed.
Demographics
Zakariya al-Qazwini mentioned Kilis as a Sunni Turkoman village in Athar al-Bilad. In his magazine from 1844, William Harrison Ainsworth included Kilis as a settlement of 12 thousand people, mostly composed of Turkomans and some Armenians, Arabs, and Osmanli. In 1850, Francis Rawdon Chesney mentioned that Kilis was chiefly inhabited by Turkomans, who were agriculturists and carriers, and also Armenians, Turks, and Arabs, totaling to 12 thousand people. In 1869, American missionaries noted that the prevalent language in Kilis was Turkish unlike Aleppo, while Arabic was mostly spoken by the Greeks of the town, who also understood Turkish but didn't prefer the language. In 1911, Kilis was reported to be a town of 20 thousand inhabitants, mainly composed of Circassians, Turkomans, and Arabs. In 1914, the kaza of Kilis consisted of 78,905 Muslims, 434 Greeks, 3,934 Armenians, 775 Jews, 376 Armenian Catholics, and 390 Protestants.
Geography
Kilis is surrounded by three important cities, Gaziantep, Antakya, and Aleppo, and located at the crossroads of Anatolia and Syria. As a result of its proximity to the Mediterranean Sea, it is located in a region where the climate transitions from a Mediterranean to a continental character. It is also located on the Fertile Crescent, which has been home to settlements since the very beginning of history.
The Öncüpınar Syrian border crossing is 5 km (3 mi) to the south and the large city of Gaziantep is 60 km (37 mi) to the north. Indeed, until 1996 Kilis was a district of Gaziantep Province, being made into a province by Tansu Çiller following an open vote-winning gambit in the 1995 general election.
The municipality consists of 76 neighbourhoods, including Öncüpınar and Oylum.
Cuisine

The local kebab known as Kilis Tava is renowned, and also the breads, baklava, künefe and stuffed vegetables.
Education

Kilis 7 Aralık University is located in Kilis and has around 8,000 undergraduate and graduate students.
Places of interest
Sights in the town include a number of Ottoman mosques and stone houses with courtyards and elaborate carved wooden fittings.
Mosques
Canbolat or Tekke, built in the 16th century.
Şeyhler or Şeyh Süleyman, built in 1655.
Akcurun, built in the 16th or 17th century.
Şeyh Hilal, the minaret was built in 1641.
Katrancı or Alacalı, the present structure was rebuilt in 1962.
Murtaza, built in 1659 repaired in 1948.
Mausoleums (Türbe)
The Mausoleum of Sheikh Muhammed Bedevi (Rıttali)
Dervish lodges (Tekke)
Shurahbil bin Hasanah Dervish Lodge and Mausoleum
Climate
Kilis has a hot summer Mediterranean climate (Köppen climate classification Csa), with very hot, dry and long summers and cool and rainy winters, with occasional snowfall.
Highest recorded temperature: 47.6 °C (117.7 °F) on 14 August 2023Lowest recorded temperature: −12.0 °C (10.4 °F) on 19 January 1964 and 2 February 1967
Kaynak: Wikipedia – Kilis · CC BY-SA 4.0
