Mazgirt ilçesi Belediyesi
Government administration · Tunceli Municipality · 0 followers
Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.
Tarihçe
Mazgirt coğrafi konumu nedeniyle en eski yerleşim yerlerinden biridir. İlçenin tarihi, Tunç Çağına kadar gitmektedir. Bölge MÖ 2200'lerde Hurriler'in MÖ 1375-1335 yıllarında Suriye'ye ilerleyen Hititlerin, Hitit devleti yıkılınca da MÖ 9. yüzyılda Harput (Elazığ) yöresine hakim olan Urartular'ın hakimiyeti altına girmiştir. Mazgirt Kalesi ve Bağın Kalesi Urartular dönemine aittir. MÖ 560'larda Asur ve Urartu devletini yıkan Medler, Mazgirt dahil tüm Tunceli yöresine hakim oldular. MÖ 550'lerde Medler, Persler tarafından ortadan kaldırılınca bölge Perslerin hakimiyetine, Pers ordularının MÖ 334-332'lerde İskender karşısında aldığı yenilgiler sonucu Makedonya egemenliğine girdi. Daha sonra bölge Kapadokya ve Romalılar arasında zaman zaman el değiştirdi. Roma İmparatorluğu hakimiyeti uzun süre devam etmiş, imparatorluğun 395'te Doğu ve Batı Roma diye ikiye ayrılmasından sonra Mazgirt, Bizans imparatorluğu sınırları içerisinde kalmıştır. Birinci Kubat yönetiminde Sasani İmparatorluğu 503 yılında Erzurum ve Diyarbakır'ı alınca, Tunceli yöresi Sasani, Bizans ve Araplar arasında 1071 yılına dek sürekli el değiştirmiştir. 1115 yılında Harput kalesini elde eden Artukoğulları, Çubukoğullarının egemenliğine son verip Mazgirt ilçesi dahil, Tunceli'nin güney kısmının tümünü egemenliği altına aldılar. 1100-1200 yıllarında Mengüçler yöreye hakim oldular. 1228 yılında Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Alâeddin Keykubad, Mengüçlülerin egemenliğine son verince, ilçe Anadolu Selçuklu Devletinin egemenliğine girdi. Bağın (Dedebağ) köyü yakınında bulunan Bağın Kalesi bu dönemde Selçukluların denetimine kalmıştır. Anadolu Selçuklu Devletinin, Moğollara yenilmesiyle 1243 yılında yöre Moğolların denetimine girdi. Bu dönemde birçok beylikler çıktı. 1300 yılında Akkoyunlular yöreye hakim oldular.
1473 yılında Fatih Sultan Mehmet'in Akkoyunluları Otlukbeli savaşında mağlup etmesinden sonra yöre Osmanlılar'ın egemenliğine girdi. 1514 yılında Yavuz Sultan Selim'in Şah İsmail'i Çaldıran Muharebesinde yenmesiyle Osmanlı hakimiyeti pekişti. Mazgirt, 1530 yılı tahririnde Çemişkezek sancağının bir nahiyesi konumundaydı. 1541 yılı tahririnde de nahiye merkezi konumunda olan yerleşim bu tarihten sonra sancak merkezi haline getirilmiş ve Mazgirt Sancağı'da Pir Hüseyin Bey'in oğullarına yurtluk ocaklık olarak verilmiştir. 1663 yılına gelindiğinde Pir Hüseyin Bey'in nesline verilen ayrıcalık kaldırıldığı gibi sancak statüsü de kaldırılarak mukataaya dönüştürülerek Voyvodalar tarafından yönetilmeye başlanmıştır.
Turizm ve gezilecek yerler
Tarihi eserler ve Türbeler
Mazgirt Kalesi, Elti Hatun Türbesi, Elti Hatun Camisi, Çoban Baba Türbesi, Kale Köyü Kalesi ve Bağın Kalesi olarak sayılabilir.
İlçenin Darıkent (Muhundu) köyünde bulunan kaplıca, her yıl özellikle yaz aylarında sağlık amacıyla çok sayıda kişi tarafından ziyaret edilmektedir.
Etimoloji
Kaynaklarda eski ismine rastlanmamakla birlikte halk dilinde "Mezingirt" diye anılır. Ermenicede (Medzgerd) büyükhisar anlamına gelmektedir. Urartularda, Gert kelimesi şehir anlamına gelir. Büyük şehir, büyük ormanlık anlamında kullanılmıştır. MÖ 9. yüzyılda yöreye hakim olan Urartular tarafından konduğu tahmin edilmektedir.
Coğrafya
İlçe Munzur Dağları'nın uzantısı olan Kert Dağları üzerinde, Mazgirt Kalesi eteğinde kurulmuştur. Mazgirt ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1411 metredir. Doğusunda Peri Suyu (Karakoçan ilçesi), batısında Munzur Suyu (Merkez ilçe), kuzeyinde Nazımiye ilçesi ve güneyinde Keban Baraj Gölü bulunmaktadır. Mazgirt güneyden kuzeye doğru sürekli yükseklik arz eden tepe ve dağlardan meydana gelen bir ilçedir. İlçenin güneyini teşkil eden baraj gölü çevresi, ormanlık sahası bulunmayan ve küçük tepelerden meydana gelmiş tarıma elverişli alandır. Mazgirt ilçe merkezi ile Darıkent arasında bir şerit düşünülecek olursa bu şeridin kuzey kısmının yüzey şekilleri güney kısmına göre daha dağlıktır. Bu bölümde büyük dağlara ve vadilere rastlanır. Bu bölge bitki örtüsü ve ormanlık saha bakımından güneye nazaran daha zengindir. İlçede ova yoktur. Baraj gölü Göktepe ve Akpazar çevresinde bazı köylerin arazisini kısmen kaplamıştır. Bu araziler ilçenin en verimli arazisini teşkil eder. İlçenin batısında bulunan Mazgirt Dağları kuzeyindeki Simdantaş (Kırklar) tepesi, Yeşil Baba ve Gögerik tepesi yörenin başlıca dağlarıdır. Sonuç olarak Mazgirt, Tunceli'nin güney kesiminde yer alan kuzeyde merkez ve Nazımiye ilçesi, doğuda Karakoçan, güneyde Kovancılar, batıda Pertek ile çevrilidir. İlçenin yüzölçümü 702 km²dir.
Ekonomi
Temel ekonomik etkinlik tarım ve hayvancılık olmakla birlikte son yıllarda oldukça gerileme yaşanmıştır. İlçe halkının %75,80'i tarımla ve hayvancılıkla uğraşmakta olup, tarım genellikle aile ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik kapalı tarım ekonomisi şeklindedir. Mazgirt, ilin tarıma en elverişli ilçelerinden biridir. İlçenin güney kesimleri makineli tarım yapmaya müsait olup halk geçimini bitkisel üretim yaparak sağlamaktadır. İlçenin güney kesimlerinde genellikle tarımla uğraşılmakta, kuzey kesimlerinde ise tarımla birlikte hayvancılıkla da uğraşılmaktadır. İlçede buğday, arpa, fasulye, fiğ, şeker pancarı, soğan, patates, nohut, mercimek gibi ürünler yetiştirilir. Bunun yanı sıra meyvecilikte yapılmaktadır. İlçenin Akpazar beldesinde çanak-çömlekçilikte yapılmaktadır.
Mazgirt ilçe merkezinde PTT ve Ziraat Bankası şubesi bulunmaktadır.
Kültür ve sanat
Her yıl il genelinde düzenlenen Munzur Doğa ve Turizm festivali kapsamında ilçede de çeşitli sanat etkinlikleri düzenlenmektedir. Bunun dışında bazı dönemlerde özellikle müzik alanında çeşitli etkinlikler yapılmaktadır.
Tarihi eserler ve Türbeler
Mazgirt Kalesi, Elti Hatun Türbesi, Elti Hatun Camisi, Çoban Baba Türbesi, Kale Köyü Kalesi ve Bağın Kalesi olarak sayılabilir.
İlçenin Darıkent (Muhundu) köyünde bulunan kaplıca, her yıl özellikle yaz aylarında sağlık amacıyla çok sayıda kişi tarafından ziyaret edilmektedir.
Mazgirt ilçesi efsaneleri
Yürüyen Duvar Efsanesi (Baba Mansur Efsanesi)
Kaynak: Wikipedia – Mazgirt · CC BY-SA 4.0
Geography
Mazgirt is located in a bowl-shaped depression in the heights overlooking the Munzur Su valley. On the west side of town is a rocky outcrop that has a commanding view of the brush-covered slopes below. This outcrop historically served as the castle rock.
The main road coming from Tunceli turns sharply southeast just beneath the castle rock and then becomes the main commercial street in town. There is a gentle slope uphill as it runs southeast to the main town square, which is where the high school is located. The historic Elti Hatun mosque and türbe are located further north, along with the old Armenian church of Surb Hakop.
Historically, Mazgirt was the start point of a route that led to Pülümür through wooded valleys and hills, thus connecting the Dersim region with the upper reaches of the Euphrates while bypassing the narrow Kutu Dere upstream from Tunceli.
History
Historically a market town, Mazgirt was an important fortified settlement during the period of Arab rule (7th to 10th centuries). It lay in a border region and was likely connected to Bağın and then Kiğı by a road for defensive purposes.
In 1144, Arslan-Doğmuş, brother of the Artukid ruler Kara Arslan, seized Mazgirt and made it his capital. Mazgirt's high and relatively inaccessible position made it a good place for him to resist his brother's rule, but he died in 1148 after only four years in power and Kara Arslan took over Mazgirt.
Monuments
Elte Hatun Cami
The medieval Elte Hatun Cami is built out of a dark purplish composite stone and consists of a main prayer hall with a smaller entrance hall adjoining it on the east side of the north wall. There is a garden on the east side of the complex, although the gate is usually kept locked. There is a çeşme or fountain outside the entrance hall on the north; inside the building on the same wall is a niche where water was also piped in. These were designed for worshippers to perform the ghusl washing required before prayer; the fountain outside would have been used mostly during summer while the one inside would have been used during winter.
The mosque was founded in 1252-3 by Elte Hatun, daughter of a prince named Süleyman. She probably belonged to the Seljuk dynasty, since Mazgirt had come under Seljuk control in 1234 when they annexed the principality of Harput. A medrese, which was probably founded at the same time as the mosque, formerly existed to the east; the garden wall was built over its remains.
Elte Hatun Türbesi
The Elte Hatun Türbesi is purportedly the tomb of the same Elte Hatun, but in reality this is unlikely - the carvings are of a much lower quality than the mosque's - and the türbe was probably built well after Elte Hatun's lifetime, perhaps in the 15th century. Whoever the tomb actually belongs to is unknown.
Castle
The castle rock is basically shaped like an elongated platform running from northwest to southeast. Steep cliffs provide a natural barrier on all sides except the southeast, which has a gentler slope. An inner rocky outcropping juts up from the main platform towards the northwest end. The castle walls are only standing in some places. The masonry that survives is mostly the same dark reddish-purple stone as the Elte Hatun mosque and likely date from the same period (mid-13th century). On the inner outcropping there is a circular pit carved out of the rock whose original purpose is unknown; a "rectangular block of masonry" built partly over its western side belonged to an old windmill that was built on the site at a later date.
Kaynak: Wikipedia – Mazgirt · CC BY-SA 4.0
