Muş Belediyesi
Muş, Türkiye'nin biri ilidir.
Government administration · Türkiye · 0 followers
Overview
Muş, Türkiye'nin biri ilidir. Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Murat-Van Bölümü'nde yer alır.
Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.
About
Muş, Türkiye'nin biri ilidir. Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Murat-Van Bölümü'nde yer alır.
Kaynak: Wikipedia · CC BY-SA 4.0
Tarih
Asur kaynaklarına göre Muş yöresi MÖ 13. yüzyılda Urartulara bağlı Nairi ülkesinin sınırları içerisindeydi. Daha sonraki kaynaklarda Taron adıyla geçen yöre sırasıyla İskit, Med, Pers, Makedon, Selevkos, Roma, Part, Arsakes ve Bizans yönetiminde kaldı. Birkaç kez Romalılar ile Partlar ve Bizanslılar ile Sasaniler arasında el değiştirdi. Daha sonra Emevilerin ve Abbasilerin egemenliğine girdi. Göçebe Türkmen topluluklar yöreye yerleşmeye başladı.
973 yılında İmparator I. İoannis'in düzenlediği seferde yapılan anlaşma uyarınca Ermeni Bagratuni Krallığı egemenliğindeki Taron Bölgesi Bizans hakimiyetine girerken, anlaşma sonrasında imparator şehri ziyaret etmiştir. Bizans hakimiyeti sırasında Muş şehri ve civarı vassal olarak Ermeni prensler idaresinde görülmektedir. 11. yüzyıl ortalarında Muş bölgesine Selçuklular'a tabi Türkmen beylerinin akınları görülmeye başlamıştır. Malazgirt Meydan Muharebesini takip eden süreç sonucunda 1100-1102 tarihleri arasında birçok yerleşimle birlikte Muş'da Sökmen el-Kutbî tarafından ele geçirilmiş ve bunun sonucunda şehir kendisince kurulan Ahlatşahlar Beyliğinin hakimiyetine girmiştir. 1207 yılında Muş'un Eyyubiler'in hakimiyetine girdiği görülmektedir. Muş, Eyyubiler'in zayıflamasıyla birlikte Bitlis Emirliği'nin etkisi altına girmeye başlamıştır.
1243 yılında gerçekleşen Kösedağ Muharebesi sonrasında Muş ve çevresi Moğol İmparatorluğu vassalı olarak Anadolu Selçuklu Devleti hakimiyet alanında kalmıştır. İlhanlılar döneminde birçok Moğol kabilesinin de Muş ve dolaylarını otlak olarak kullanıldığı görülmektedir. 1290'larda sonra kaotik bir coğrafyada bulunan Muş, bu tarihte otorite boşluğundan faydalanan bir Ermeni beyi tarafından ele geçirilmiştir. 1340'larda Moğol emirliklerinin güç mücadelesi sırasında büyük oranda tahrip edilmesiyle nüfusu azalmıştır. 1349 yılında, Muş'u idare eden beyin Akkoyunlular ile ittifak etmesi nedeniyle Muş ve çevresi Karakoyunluların saldırılarına maruz kalmıştır. Muş beyi Karakoyunluları yense de sonrasında Muş ve çevresinde Karakoyunlu hakimiyeti başlamıştır. 1366 yılında Celâyirliler Muş ve çevresine hâkim olsa da çatışmalar sürerek devam etmiş ve Muş'taki hakimiyet yerel beylerin idaresinde hakimiyetin hangi devlet/emirlikte olduğu belirsiz olan dönem yaşanmıştır. Timur, 1387 yılı dolaylarında Karakoyunlulara olan saldırısı sırasında Muş ve çevresini yağmaya tabi tutmuştur. 1394 yılında bölge ikinci defa Timur'un saldırılarına maruz kalmıştır. 1409'dan sonra Karakoyunlu hakimiyetinde görülen Muş'un idaresi, 27 Nisan 1417 tarihinde Kara Yusuf tarafından verilen fermanla aynı zamanda damadı olan Bitlis Emiri Şemseddin'e (bazı kaynaklarda Şerefeddin) Bitlis, Ahlât ve Hınıs ile birlikte yeniden verilmiştir. 1457 yılında Akkoyunlular'ın hakimiyetinde yerel beyler yönetimindeki Muş, Karakoyunluların saldırısına maruz kalmıştır. 1497 yılında Muş, Bitlis Emîrliğine bağlı görülmektedir. 1508 yılında ise Bitlis ile birlikte Safeviler'in hakimiyet sahası içerisinde yer almaktadır. 1514 yılında yaşanan Çaldıran Muharebesinden sonra İdris-i Bitlisî'nin ikna ettiği yerel Kürt beylerinin de desteğiyle 1515 dolaylarında Muş ve çevresi Osmanlı hakimiyetine katılmıştır. Osmanlı hakimiyetiyle Muş kalesi ve şehri, faydası görülen Şeref (Şerefeddin) Bey'e bırakılmıştır. Bitlis Emirliğine bağlı olarak Muş'u idare eden Pazûkî aşiretinden Çolâk Hâlid Bey ise Safeviler tarafında yer alması nedeniyle Osmanlılarca idam edilerek Muş'un idaresi Şeref Bey'in oğlu Ahmed beye verilmiştir. Ancak Şeref Bey'in bağlılığı uzun sürmemiş ve onun 1531-1532 gibi Safeviler'e sığınmasıyla birlikte Muş ve çevresi Osmanlı-Safevi çatışmasına sahne olmuştur. 1534 yılında kesin Osmanlı hakimiyetinin tekrar teşekkül etmesinden sonra 1548 yılında kurulan Van Eyaletine bağlı Muş sancağının merkezi olmuştur. Klasik Osmanlı sancağı olan Muş, 1593 yılı öncesinde bir süreliğine Bitlis Hükûmetine bağlanmış ancak 9 Mart 1593'te ocaklık statüsü kaldırılarak yeniden klasik Osmanlı sancağı olarak idare edilmiştir. 1604-1605 yılında yeniden Bitlis hakimlerinin idaresinde olan yerleşim ilerleyen yıllarsa Bitlis Hükûmetinin bir nahiyesi olarak görülmektedir.
Turizm ve gezilecek yerler
Kent merkezinde çokça eski eserlere rastlamak mümkündür. Yıldızlı Han, Muş kent merkezinde yukarı çarşıda yer alır. 1307'de yapıldığı kayıtlara geçmiştir. Selçuklu dönemi eseridir. Bir bölümü yıkılmıştır. Aslanlı Han diğer bir Selçuklu eseridir. Bu hanın yanında Alaeddin Bey Çeşmesi ile Alaeddin Bey camisi yer alır. Alaeddin Bey Hamamı ve Ulu Cami ile Hacışeref Camisi diğer eski camilerindendir. Şehir merkezinde önemli türbeler de vardır. İbrahim Samidi ve Şeyh Muhammed-i Mağribi gibi. Şehir silüetine, Alaeddin Bey damgasını vurmuştur.
Merkez ilçede bulunan diğer kültürel varlıklar şunlardır; Dere Kilisesi, Surp Karabet Manastırı, Hasbet Kalesi, Mercimek Kalesi, Muşet Kalesi, Alaeddin Cami, Hacı Şeref Cami ve Şadırvanı, Muş Ulu Camii, İbrahim Samidi Türbesi, Kesik Baş Türbesi, Şeyh Halil Türbesi, Şeyh Muhammed-i Mağribi Türbesi, Alaeddin Bey Hamamı, Dere Hamamı, Arslanlı Han, Yıldızlı Hanı, Alaeddin Cami Çeşmesi, Murat Köprüsü. Mercimek Kalesi Höyüğü de Merkez İlçede bulunan kültürel varlıklar içerisindedir.
Murat Köprüsü Muş-Varto yolu üzerindedir. 12 gözlü olup 143 metredir. Çengilli köyünde bulunan Surp Garapet Manastırı adlı kilise ise yıl içindeki günleri simgelediği yönünde bilinen 360 odadan oluşmaktadır.
Sivil Mimarlık örneği yapıları ise, Anadolu Lisesi ve Atatürk İlkokulunun binaları örnek gösterilebilir. Öte yandan, Tahsin Saraç Evi bir diğer örnektir.
İklim
Bölgenin denize uzak ve yüksek olması nedeniyle karasal iklimin etkisi görülür. Çok geniş bir bölge olması ve yükseklik farklarına bağlı olarak iklim özellikleri farklılaşır.
Ekonomi
Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Kentte pek çok fabrika da mevcuttur.
Coğrafya
Muş ili, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nin coğrafi sınırları içerisinde, Yukarı Murat-Van Bölümü'nde konumlanmıştır. Muş ili, 38° 29′ - 39° 29′ kuzey enlemleri ile 41° 06′ ve 41° 47′ doğu boylamları arasında yer alır. Tarihsel ve jeopolitik açıdan önemli bir mevkide bulunan Muş, idari olarak Muş Merkez, Bulanık, Malazgirt, Varto, Hasköy ve Korkut olmak üzere toplam altı ilçeden meydana gelmektedir. İlin sınır komşularına bakıldığında ise çevresi çok sayıda il ile çevrilidir: Kuzeyde Erzurum, doğuda Ağrı, güneyde Bitlis ve kısa bir sınır hattıyla Batman, güneybatıda Diyarbakır ve batıda ise Bingöl illeri ile komşudur. Bu konumu, Muş'u Doğu Anadolu'daki önemli karayolu ve bağlantı noktalarından biri haline getirmektedir.
Muş ilinin yüzey şekilleri ve genel jeomorfolojik yapısı temel olarak dört ana birimden oluşur: dağlık alanlar, platolar, ova/havzalar ve derin vadiler. İlin sınırlarını belirleyen ve çevresini saran dağlık sistem oldukça belirgindir. Muş, güney ve güneydoğudan Bitlis Dağları ve volkanik karakterli Nemrut Dağı gibi önemli kütlelerle kuşatılmıştır. Bu dağ sistemlerinden, ovanın hemen güneyinde kabaca kuzeybatı-güneydoğu (KB-GD) doğrultusunda uzanan Bitlis Dağları, Toros Dağları sistemi içerisinde Güneydoğu Toroslar'ın önemli bir bölümünü teşkil etmektedir. Diğer önemli çevreleyen dağlar ise şunlardır: Kuzeybatıda Bingöl Dağı, batıda Şerafettin Dağları ve güneybatı hattında Karaçavuş Dağları ile ilin dağlık çevresi tamamlanmaktadır. Bu dağlık alanlar arasında yer alan ve ilin adını verdiği Muş Ovası, bölgenin en büyük ve en önemli tektonik havzasını oluşturur.
Yönetim
İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)
İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.
Merkezi yönetim, vali ve il Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Muş Valisi, 1968-Aksaray doğumlu Avni ÇAKIR'dır. Ağustos 2023 tarihinde Kastamonu Valisi iken atanmıştır.
Muş Belediye Başkanı, 1970 Muş doğumlu Feyat Asya(AK Parti), 31 Mart 2019 seçimlerinde %34,76 oy oranıyla seçilmiştir.
Bulanık ve Varto'nun HDP'li belediye başkanları seçildikten sonra İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınmış, yerine ilçe kaymakamları kayyum atanmıştır.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Muş İl Genel Meclisi üye sayısı, 8 AK Parti, 7 HDP ve 1 MHP ile 7 boş (HDP'li olup üyeliği iptal edilen) üyelik olmak üzere 23'dür.
Nüfus
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)
Muş ili nüfusu: 389.127'dir. Bu nüfusun %65,24'ü şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 8.650 km2dir. İlde km2ye 45 kişi düşmektedir. (Bu sayı Hasköy'de 105'tir.) İldeki nüfus azalış oranı %0,81 olmuştur. Nüfus değişim oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Hasköy (%5,152 - Korkut (-%12,80)
09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 ilçe, 23 belediye, bu belediyelerde 124 mahalle ve ayrıca 368 köy vardır.
Eğitim
Muş Alparslan Üniversitesi 2007 yılında kurulmuştur. Daha öncesinde ise çevredeki diğer üniversitelere bağlı olarak ilde yükseköğretim kurumları mevcuttur.
Spor
Muşspor, 1984-1985 sezonunda 3. Lig'in yeniden kurulmasıyla Muş'taki kulüplerin bir araya gelip kurduğu Muşspor, tarihinde ilk kez profesyonel liglerde mücadele etmeye başladı. 1990-1991 sezonunda Zeki Eker'in başkanlığı döneminde 3. Lig 2. Grup'ta şampiyon olan kulüp, tarihinde ilk kez 2. Lig'e (Şu anki 1. Lig) yükseldi. Ancak 1993-1994 sezonu sonunda 2. Futbol Ligi 5. Klasman Grubu'nu 7. sırada bitirerek 3. Lig'e düştü. 3. Lig'de oynarken şirketleşen kulübün adı Muşspor AŞ olarak değiştirildi. 1997-1998 sezonunu 3. Lig 1. Grup'ta 16. sırada tamamlayan kulüp, Muş 1. Amatör Ligi'ne düştü. Ancak ertesi sezon şampiyon olarak tekrar 3. Lig'e yükseldi. 2004-2005 sezonunda 3. Lig 1. Grup'ta, 15. sırada yer alarak tekrar Muş 1. Amatör Ligi'ne düştü. Ertesi sezon ise kulüp kapandı.
2018-19 Sezonu sonunda, futbol liglerindeki tek takımı Muş Menderes Spor, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL)'deki grubunu 12. tamamlamıştır. Muş Menderes Spor sonraki yıllarda İsmini Muşspor olarak değiştirerek Bölgesel Amatör Ligde devam etmiştir. Ayrıca futbol kadın 3. liginde 2 takımı, voleybol 2. liginde erkeklerde 2, kadınlarda 1 takımı bulunmaktadır. Küme düşen ya da yükselen takım olmamıştır.
Ziraat Türkiye Kupası 'nda, Muş Menderes Spor 1. turda elenmiştir.
Muş'u futbol alanında temsil eden Muşspor 2025-2026 sezonunda TFF 2 Lige yükselmiştir.
Muş Bedensel Engelliler Basketbol Kulübü (Muş Besk) Tekerlekli Sandalye Basketbol 1.liginde mücadele etmektedir.
Önemli spor tesisleri: Muş Şehir Stadı (6.000), Atatürk Spor Salonu (1.500) ve Muş Kapalı Yüzme Havuzu (500)'dur.
Kaynak: Wikipedia – Muş (il) · CC BY-SA 4.0
History
The province is considered a part of historical Western Armenia. Before the Armenian genocide, the area was a part of the Six Armenian Vilayets. Avni Çakır was appointed Governor of the province in August 2023.
Geology and geomorphology
There are a total of 8 mountain ranges, 4 of which are large, in the province. Muş province is surrounded by Otluk Mountains in the middle, Akdoğan Mountains in the north, Bingöl Mountains in the northwest, Şerafettin Mountains in the west, Karaçavuş Mountains in the southwest, Yakupağa Mountains and Bilican Mountains in the southeast, Cemalverdi Mountains in the east. Plains constitute 27.2 percent of the Muş provincial area. The most important are Muş, Bulanık, Malazgirt and Liz Plains.
Lakes
The main largest lakes in Muş are Lake Akdoğan, Lake Haçlı and Lake Kaz.
Plants
The main plant species in the Muş province are toxic Ferula and non-toxic Ferula, Rheum ribes, Gundelia, Sorrel, Arum maculatum, Eremurus spectabilis, Diplotaenia cachrydifolia Boiss, Chaerophyllum macrospermum, Thymus (plant), Chondrilla juncea, Tulipa sintenisii, Eryngium billardieri, Chicory, Astragalus kurdicus, Paeonia turcica and Euphorbia sp. In addition, there are Pleurotus eryngii var. ferulae mushrooms in the every high parts of the province. Frangula alnus and Prunus cerasifera are located on the humid shores of the lakes. Oak trees, Crataegus monogyna, Rosa canina, Malus sylvestris, Pyrus elaeagrifolia, Prunus mahaleb, Aria edulis and Cotoneaster nummularius are other trees in the Muş Province.
Fauna
The main animals in the region are Bear, Wolf, Fox, Pig, Partridge, Lynx, Duck, Turtle, Williams's jerboa, Caspian turtle and European green lizard.
Tourism
The touristic places in Muş are the historical Murat Bridge, the tulips on the Muş Plain, Muş Castle, Haspet Castle, Kepenek Castle, Kayalıdere Castle, Mercimekkale Mound, Lake Akdoğan, Künav Cave, Lake Haçlı, Malazgirt Castle and Esenlik Mosque.
Transportation
The city is served by the Muş Airport. It has a train station and a bus station(MUŞTİ).
Districts

Muş province is divided into 6 districts (capital district in bold):
Economy
Historically, Muş was known for producing wheat. The province also grew madder, but locals retained it, using it for dye. The area also had salt mines. As of 1920, the region had so much salt that it was said to have enough to supply Europe and Asia.
Kaynak: Wikipedia – Muş Province · CC BY-SA 4.0
District Municipalities
- Bulanık İlçesi BelediyesiClaim this page39.1000, 42.2667
- Hasköy İlçesi BelediyesiClaim this page38.6888, 41.6943
- Korkut ilçesi BelediyesiClaim this pagePopulation: 25,817 (Wikidata) · 38.7386, 41.7856
- Malazgirt BelediyesiClaim this page39.1492, 42.5444
- Muş ilçesi BelediyesiClaim this page38.8379, 41.4833
- Varto İlçesi BelediyesiClaim this page39.1708, 41.4544
