Gümüşhane Municipality
Gümüşhane, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Türkiye'nin bir ilidir.
Government administration · Türkiye · 0 followers
Overview
Gümüşhane, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Türkiye'nin bir ilidir. Doğuda Bayburt, batıda Giresun, kuzeyde Trabzon ve güneyde Erzincan ile komşudur.
Interested in working with us in the future?
Follow to see new jobs and posts in your feed.
No news yet.
About
Gümüşhane, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, Türkiye'nin bir ilidir. Doğuda Bayburt, batıda Giresun, kuzeyde Trabzon ve güneyde Erzincan ile komşudur.
Kaynak: Wikipedia · CC BY-SA 4.0
Tarihçe

Deniz seviyesinden 1150 m yükseklikte, Harşit Çayı'nın oluşturduğu dar bir vadide kurulan Gümüşhane, işletilmesi oldukça eski dönemlere kadar giden gümüş yataklarının varlığı ve tarihi İpekyolu'nun üzerinde bulunması sebebiyle tarih boyunca önemli bir merkez olma özelliği taşımıştır.
Antik Çağ
Bölgede yapılan arkeolojik çalışmalarda MÖ 3500 tarihlerinde bölgede insan yerleşimine ve MÖ 3000 tarihlerinde tarım yapıldığına dair izler bulunmuştur. Asurlular döneminde Hayasa-Azzi ülkesi olarak adlandırılan bölgede Hitit döneminde Karadeniz Bölgesinin otokton halkı Kaşkaların yaşadığı sanılmaktadır. MÖ 9. yüzyılda Urartu hakimiyetine giren, Kimmer ve İskit saldırılarına uğramıştır.
Gümüşhane ve çevresi ile ilgili ayrıntılı bilgi veren ilk yazılı kaynak diğer Doğu Karadeniz illerinde olduğu gibi Ksenophon'un Anabasis (Onbinlerin Dönüşü) isimli eseridir. Perslerle giriştiği savaşın ardından deniz yoluyla Yunanistan'a dönmek isteyen Ksenophon ve binlerce askeri, gerekli gemi ve teçhizatın toplanması için aylarca Karadeniz Bölgesi'nde konaklamışlardır. Kaldıkları süre zarfında Doğu Karadeniz kabileleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler veren Ksenophon o tarihlerde Torul civarında yaşayan bir Tzan (Zanlar) kabilesi olan "Driller" ile ilgili bilgileri de kaleme almıştır. Sorgun ağacından kalkanları, mızrakları ve dizlikleriyle Driller, Karadeniz'in en savaşçı kabilesi olarak tasvir edilmiştir.
Makedon Kral Büyük İskender'in Anadolu'daki Pers hakimiyetine son vermesinin ardından kısmen özgür kalan Gümüşhane çevresi sonraları Pontus Krallığı tarafından ilhak edilmiştir. Diğer Doğu Karadeniz illeri gibi Gümüşhane de Pontus Kralı Büyük Mithridates'in yanında Roma İmparatorluğu'na karşı cephe almıştır. Mithridates'in oğlu Pharnakes'in Zela'da Jül Sezar'a kaybetmesiyle, o devirde tüm Roma'yı korkutan Karadeniz kabilelerini yenmesiyle gururlanan Sezar dünyaca ünlü "Geldim, gördüm, yendim..." sözlerini söylemiş ve neticede bölgede Roma hakimiyeti başlamıştır.
Kültür ve turizm
Müzik ve halk oyunları
Gümüşhane'de halk müziğinin temelini kemençe, tulum, davul-zurna, kaval gibi enstrümanlar oluşturur. Halk oyunlarında ise il
genelinde horon ve bar oyunları yaygındır. Dik Horon, Sarıkız, Lazutlar, Dizden Kırma, İki Ayak Horon, Sıksara, Bıçak Horonu, Temür Ağa, Hançer Barı, Koçari, Mavrengel, Laz Barı, Tamzara ilde en yaygın oynanan halk oyunlarıdır.
Ağız
Gümüşhane merkezi kendine özgü bir ağza sahip olsa da genel özellikler bakımından Doğu Karadeniz-Trabzon ağızlarına benzerlik gösterir. İlin kuzey bölümünü oluşturan Merkez ilçe (Gümüşhane merkezi, Yağmurdere Bucağı, kısmen Kale Bucağı), Torul ve kısmen Kürtün ağızları Doğu Karadeniz-Trabzon ağızlarına yakınlık gösterirken Kürtün ilçesinin önemli bir kısmı Giresun ağzına yakınlık gösterir. Şiran ilçesi Gümüşhane ile Erzincan ağızları arasında geçiş özelliği gösterirken Kelkit ve Köse ilçeleri ağızları daha çok Erzurum, Bayburt, Erzincan illeri ağızlarıyla benzer özellikler taşır.
Tarihi ve turistik yerler
Gümüşhane il merkezine 99 km uzaklıkta bulunan Satala (Sadak) Antik Kenti, Kelkit ilçesi Sadak Köyü sınırları içerisindedir. Antik Kent, Roma İmparatorluğu'nun doğudaki en büyük karargâhı olmakla birlikte, 15. Lejyon'un karargâh kurduğu bir yerdir. Askeri geçiş güzergâhında bulunması sebebiyle stratejik bir öneme sahip olan Satala, Roma İmparatorluğu'nun Fırat Nehri'ni korumak için kurduğu bir karakoldur.
Tarihte Makedon, Asur, Roma ve Bizans gibi medeniyetlerin hâkimiyetine girmiş olan Satala'ya su getirmek için, 15. yüzyılda 47 gözlü su kemeri de inşa edilmiştir. Ancak günümüzde su kemerinden sadece iki göz ayakta kalabilmiştir.
Gümüşhane il merkezine 72 km uzaklıkta yer alan Santa Harabeleri, merkez ilçe Dumanlı Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır.
Rumlar tarafından 17. yüzyılda kurulan Santa'nın dini, kültürel ve ticari açıdan önemli bir yerleşim olduğu bilinmektedir. Santa'nın her mahallesinde, taştan inşa edilmiş tek katlı evler, kiliseler ve çeşmeler yer almaktadır.
Etimoloji
Gümüşhane adı şehre sonradan verilen bir isimdir. Osmanlı Maliye Kayıtlarında dahi ilk kez 18. yüzyılda "Gümüşhane" adıyla resmi kayda geçmiştir. Bunun öncesinde şehir merkezi 1200 yıldan uzun bir süre "Canca" adıyla, ilçeleriyle birlikte bölge adı olarak ise binlerce yıl boyunca "Khalybia/Haldia" olarak anılagelmiştir. Gümüşhane kelime anlamı itibarıyla Türkçe: Gümüş + Farsça: Hane/Yurt/Diyar sözcüklerinin birleşiminden oluşup "Gümüş Evi/Diyarı" anlamına gelmektedir.
Argyropolis adı milliyetçilik akımından etkilenen kesimlerce şehre sonradan verilen isim olup Yunanca Gümüşhane anlamına gelmektedir. Yunanca: Αργυρούπολης: αργύρος argyros "gümüş" + πολης (polis) kent.
Khalybia adı Gümüşhane yöresine Antik Çağlarda verilmiş bir isimdir.Yunanlar Karadeniz Bölgesi'nde yaşayan yerli kabilelere mesleklerine, yaşadıkları yerlere ya da göze çarpan özelliklerine göre isimler vermişlerdir. Gümüşhane yöresi daha o yıllarda işletilmeye başlanan madenleriyle özellikle de karbonlu demiriyle meşhur olduğundan bölgeye Khalybia (Khalyps: Yunanca demir + ia/ya: ülke-bölge belirten son ek = Demir Diyarı) adını vermişlerdir. Doğu Karadeniz'de maden işiyle uğraşan yerlileri de "Khalyb" olarak anmışlardır.
Canca adı daha çok Gümüşhane ilinin merkez ilçesini tanımlamakla birlikte ilk kez 6. yüzyılda Bizans Tarihçisi Prokopius'un "Yapılar" isimli eserinde "Tzantzakhon/Tzantzak" (Zan yani Laz yurdu) olarak geçmektedir. O tarihten, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerine dek en az 1200 yıl boyunca şehir merkezi bu isimle anılmıştır.
Ekonomi
Madencilik ve Ormancılık
Gümüşhane ilinde İlk Çağ'dan beri işletilen ve ilin adını veren gümüş yatakları, 19. yüzyılın tükenmeye yüz tutmuş ve önemini yitirmiştir. Günümüzde ise hiç işlenmemektedir. İlin başka yeraltı zenginliği Gümüşhane merkezde altın madenleri ve Kelkit ilçesinde linyit yataklarıdır. Ayrıca merkez ilçede demir, bakır, çinko, kurşun yatakları vardır.
Samsun'dan Artvin'e hatta Rusya'ya kadar uzanan bölgede yaşayan kabileler, binlerce yıldır maden işleme sanatıyla ünlenmişlerdir. Günümüzden yaklaşık 3300 yıl öncesini anlatan Altın Post Efsanesi de bu madencilik sanatının hatlarıyla örülmüştür. Karadeniz'in doğu kıyılarının egemen kültürü olan Kolkhis'e, altından bir koç postunu ele geçirmek için gelen Yunan kahramanlar ordusunun serüvenini anlatan efsane, Antik Yunanistan halkının yöre madenciliğine olan merakının bir yansımasıdır.
Altın Post Efsanesi'nden yaklaşık bir nesil sonrasını, yani günümüzden yaklaşık 3250 yıl öncesini anlatan "İlyada" destanı, Truva Savaşı'na katılan Amazonlar ve Halizonlar adlı Karadeniz kabilelerinden bahseder. Homeros İlyada'da Halizonları "Güneşin, maden ocaklarında olgunlaşan gümüşü özleştirdiği uzak diyar Alybe'den geliyorlar." şeklinde tanımladığı kabile toprakları, o yıllarda da Khalybia adıyla anılan bölge madenciliğinin ne derece ünlü olduğunu bize göstermektedir. Çeliği Yunanlara öğreten kabile olarak tanınan Khalybler, Yunanca "çelik" anlamına gelen "Khalyb" sözcüğüyle Yunancaya, oradan da "Khalips" formunda Latince'ye girmişlerdir.
Doğu Karadeniz madenciliğinin en eski destanlara konu olmasından Roma ve Bizans İmparatorluğu'na, Trabzon İmparatorluğu'ndan Osmanlı İmparatorluğu'na uzanan işletim geçmişiyle yöre madenleri, dünyaya hükmetmiş nice imparatorlukların hazinelerini doldurmuştur. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nda değerli maden sıkıntısını çözen başlıca kaynak yöre madenleri olmuştur. Ayrıca bu madenler yalnızca gümüş ve demiri ile değil, buradan çıkarılan kurşunla dökülen top ve tüfek mermileriyle de Osmanlı İmparatorluğu'nun doğu seferlerinde Yeniçeri ordusunun cephaneliği görevini üstlenmiştir.
Coğrafya
Kuzey Anadolu sıradağları içinde yer alan ilin toprakları çok engebeli olup en yüksek yeri günümüzde Çakırgöl olarak bilinen dağlarında 3.000 metreyi geçmektedir. İlin kuzey kesimi Zigana (Kalkanlı) ve Soğanlı dağları, güneyi ise Çoruh, Kelkit, Kop ve Otlukbeli dağları tarafından çevrilidir. Kelkit Vadisi'ndeki küçük bazı düzlükler ise ilin en önemli tarım alanlarıdır.
İklim ve bitki örtüsü
İlin kuzey kesimi Karadeniz'in ılık ve nemli ikliminin etkisinde olmasına karşın Gümüşhane'nin büyük kesiminde Doğu Anadolu bölgesi'nin sert karasal iklimin etkisi görülmektedir.Yazları sıcak ve kısa olan Gümüşhane ilinde kışlar yüksekliğin de etkisiyle uzun ve kar yağışlı geçmekte, yağış miktarı iç kesimlere doğru gidildikçe azalmaktadır.
Gümüşhane Dağları'nın Karadeniz'e bakan kesimleri kayın, meşe, ladin, köknar ve sarıçam ağaçlarından oluşan ormanlarla kaplı iken ormanları yok olmuş bozkır görünümündeki güney kesimlerinde sadece Sarıçam ağaçlarına rastlanılmaktadır. Karadeniz iklimi görülür.
Akarsular
Gelevera Deresi, Galis Dere, Artabel Deresi dışında ilin belli başlı iki önemli akarsuyu vardır: Harşit Çayı ve Kelkit Çayı. Haşara Deresi, Korum Deresi, İkisu Deresi, Çit Deresi, Erikbeli Deresi ve Musalla Deresi Harşit'e dökülerek Harşit Çayı havzasını oluştururlar.
Göller
İlin önemli sayılacak büyüklükte bir gölü yoktur. Artabel Gölleri, Çakırgöl, Limni Gölü ilin turistik değer taşıyan doğal gölleri arasındadır.
Yönetim
İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)
İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.
Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Gümüşhane Valisi, 1973-Elazığ doğumlu Cevdet ATAY'dır. Şubat 2026/63 sayılı kararnameyle, Vali-Mülkiye Başmüfettişi iken atanmıştır.
Gümüşhane Belediye Başkanı, 1974 Gümüşhane doğumlu Vedat Soner BAŞER (MHP), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde % 41,62 oy oranıyla seçilmiştir.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Gümüşhane İl Genel Meclisi üye sayısı, 9 AK Parti ve 6 MHP'den olmak üzere 15'dir. Gümüşhane Belediye Meclisi ise 10 AK Parti ve 5 MHP'den olmak üzere 15 üyeden oluşur.
2023 Milletvekilli Genel seçimleri sonucu şehri temsilen TBMM'ye Adalet ve Kalkınma Partisi ve Milliyetçi Hareket Partisi'nden birer milletvekili (Celalettin Köse ve Musa Küçük) seçilmiştir.
Nüfus
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)
Gümüşhane ili nüfusu: 138.807'dir. Bu nüfusun %79,23'ü şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 6.668 km2dir. İlde km2ye 21 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkez ilçede 29'dur.) İldeki ilçelerin tamamında nüfus azalmıştır. İldeki nüfus azalış oranı ise %2,67 olmuştur. Nüfusu en çok azalan ilçe Kürtün'dür (-%10,86).
09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 ilçe, 15 belediye, bu belediyelerde 82 mahalle ve ayrıca 314 köy vardır.
İlin yıllara göre nüfusları
Not: 1989 yılında Bayburt ilinin kurulması ile nüfus azalmıştır.
Spor
2018-2019 Sezonu sonuda, Gümüşhanespor, 2. Ligde grup 12.si olmuştur. BAL Takımı Kelkit Hürriyetspor 3. lige çıkmıştır. Voleybol erkeklerde Gümüşhane Torul Gençlik, 1.ligde kalırken, voleybol bayanlar 1.ligde yer alan Gümüşhane Gençlerbirliği küme düşmüştür. Voleybol erkekler 2. ligde Şiran Akademispor yer almıştır.
Ziraat Türkiye Kupası 'nda, Gümüşhanespor, 4.turda Giresunspor 'a elenmiştir.
Önemli spor tesisleri:Gümüşhane Şehir Stadyumu (4.700), Torul Spor Salonu (1.000), Zigana Kayak Merkezi
Kaynak: Wikipedia – Gümüşhane (il) · CC BY-SA 4.0
History
In September 1935 the third Inspectorate General (Umumi Müfettişlik, UM) was created. Its creation was based on the Law 1164 from June 1927, which was passed in order to Turkify the local Greek Muslim population. The third UM span over the provinces of Erzurum, Artvin, Rize, Trabzon, Kars Gümüşhane, Erzincan and Ağrı. It was governed by an Inspector General seated in the city of Erzurum. The Inspectorate General was dissolved in 1952 during the Government of the Democrat Party. In 1989 Bayburt Province was created from part of Gümüşhane Province.
Archaeology
In November 2017, archaeologists announced the discovery of a 1400-year-old Byzantine sarcophagus in the antique village of Sadak in Satala in Kelkit. According to researchers, there were Greek inscriptions on the cover saying "Blessed Kandes sleeps here". According to Gümüşhane Museum Director Gamze Demir, the broken part of the sarcophagus, which is considered to be 2.5 meters long, is believed to be under the ground.
Geography

Gümüşhane is surrounded by high mountains, Zigana-Trabzon Mountains to the north, Çimen Mountains to the south, Giresun Mountains to the west and Pulur, Soğanlı Mountains to the east. Trekking is popular sport is at these mountains. The Zigana Mountain has a ski center on it and it is a well known touristic place for winter sports. Abdal Musa Peak (3331 m.) is the highest peak within it. The main trees in the forests are Scotch pine and fir, and there are many animals and birds in the area. There are many lakes such as Karanlık Göl, Beş Göller, Artebel Gölü, Kara Göller which are at the peak of Gavurdağı Mountain, and are preserved as natural parks. Mountainous territory comprises 56% of the total area of Gümüşhane province.
Districts
Gümüşhane province is divided into six districts (capital district in bold):
Economy
Historically, the province had silver mines. However, production ceased due to deforestation by 1920.
Kaynak: Wikipedia – Gümüşhane Province · CC BY-SA 4.0
District Municipalities
- Gümüşhane BelediyesiClaim this page40.4684, 39.6744
- Kelkit ilçesi BelediyesiClaim this page40.1333, 39.4333
- Köse ilçesi BelediyesiClaim this page40.2167, 39.6500
- Kürtün BelediyesiClaim this page40.7017, 39.0869
- Torul ilçesi BelediyesiClaim this page40.5603, 39.2967
- Şiran İlçesi BelediyesiClaim this page40.1908, 39.1247
